คนที่ตั้งใจไม่เขียน
ที่จุดรอออเดอร์หน้าห้าง ไรเดอร์สองคนเล่นหมากฮอสกันทุกคืน กระดานวาดด้วยปากกาเมจิกบนกล่องลังกระดาษ ตัวหมากคือฝาขวดน้ำอัดลม
ไรเดอร์ของฉันแพ้รุ่นพี่ทุกคืนเป็นเดือน ไม่มีใครสอนเขาว่าต้องเดินยังไง เขาแค่แพ้ จำว่าแพ้ตรงไหน แล้วคืนต่อมาก็แพ้ช้าลง
ปี 1959 วิศวกรของ IBM คนหนึ่งเขียนไว้ในย่อหน้าแรกของบทความว่า เขาทำให้คอมพิวเตอร์เรียนจนเล่นหมากฮอสเก่งกว่าตัวคนที่เขียนโปรแกรมให้มันเอง โดยใช้เวลาเล่นแค่ 8 ถึง 10 ชั่วโมง
๏
เขาชื่ออาร์เธอร์ ซามูเอล และชื่อบทความของเขามีคำว่า machine learning อยู่ในนั้น การเรียนรู้ของเครื่อง
ในบทนำ เขาบ่นเรื่องเดียวกับที่โปรแกรมเมอร์ทุกยุคบ่น การสั่งคอมพิวเตอร์ต้องบอกวิธีทำทุกขั้นอย่างละเอียดและแม่นยำ ซึ่งกินเวลาและแพง แล้วเขาก็เขียนประโยคที่ขี้เกียจที่สุดในบทความ ว่าการทำให้คอมพิวเตอร์เรียนจากประสบการณ์ น่าจะตัดงานเขียนรายละเอียดพวกนี้ออกไปได้มาก ในวันหนึ่ง
เขาไม่ได้อยากเขียนวิธีเล่นหมากฮอสให้เก่ง เขาอยากเขียนวิธีที่ทำให้มันเก่งขึ้นเอง
๏
เขาลองสองวิธี
วิธีแรกคือให้มันจำ ทุกตาที่เจอ มันเก็บหน้ากระดานพร้อมคะแนนไว้ ตอนที่เขาเขียนบทความ มันจำหน้ากระดานไว้แล้วกว่า 53,000 แบบ ผลที่ได้ ซามูเอลประเมินเองว่า ตอนนี้มันเป็นมือใหม่ที่เก่งกว่าค่าเฉลี่ยพอสมควร แต่ยังไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญแน่นอน
ห้าหมื่นกว่าหน้ากระดาน ได้มือใหม่หนึ่งคน
วิธีที่สองฉลาดกว่า เขาให้มันดูกระดานผ่านรายการลักษณะหลายสิบข้อ เช่น ใครมีหมากมากกว่า ใครคุมกลางกระดาน แต่ละข้อมีน้ำหนักเป็นตัวเลข และเขาไม่บอกว่าน้ำหนักควรเป็นเท่าไร ข้อไหนสำคัญ ข้อไหนไม่สำคัญ ให้มันปรับเอง ทุกตาที่เดิน มันเทียบคะแนนที่ให้กระดานตอนนี้ กับคะแนนที่ได้จากการมองล่วงหน้าไปหลายตา ถ้าสองตัวเลขไม่ตรงกัน มันขยับน้ำหนักให้ใกล้กันขึ้น
๏
แล้วเขาก็ให้มันเล่นกับตัวเอง
ฝั่งหนึ่งชื่ออัลฟา ปรับน้ำหนักทุกตาที่เดิน อีกฝั่งชื่อเบตา ใช้น้ำหนักชุดเดิมตลอดเกม เหมือนสำเนาที่ถูกแช่แข็งไว้
จบเกม ถ้าอัลฟาชนะ เบตาได้รับน้ำหนักชุดใหม่ของอัลฟาไปใช้ ถ้าเบตาชนะ อัลฟาโดนหักคะแนนหนึ่งครั้ง โดนครบสามครั้ง โปรแกรมถือว่ามันมาผิดทางแล้ว และเปลี่ยนมันแรงๆ ทีเดียว
ไม่มีใครบอกอัลฟาว่าควรเดินตาไหน ซามูเอลบอกแค่กติกา บอกว่าชนะคืออะไร และยื่นรายการลักษณะที่เขาเองก็เขียนว่าซ้ำซ้อนและไม่ครบ
๏
ปี 1962 โปรแกรมของเขาชนะเกมหนึ่งกับโรเบิร์ต นีลีย์ ซึ่ง IBM ประกาศว่าเป็นอดีตแชมป์หมากฮอสของรัฐคอนเนตทิคัต และเป็นหนึ่งในผู้เล่นชั้นนำของประเทศ
นักวิจัยหมากฮอสรุ่นหลังไปตรวจดู แล้วพบว่าตอนแข่ง นีลีย์ยังไม่เคยเป็นแชมป์รัฐ เขาได้ตำแหน่งนั้นในปี 1966 สี่ปีหลังจากแพ้เครื่อง
ปีต่อมามีการแข่งนัดแก้มือทางไปรษณีย์ ใช้เวลาห้าเดือน นีลีย์ชนะหนึ่ง เสมอห้า
ชัยชนะครั้งประวัติศาสตร์ของเครื่องเหนือคน จึงเป็นชัยชนะเหนือคนที่ยังไม่ได้เป็นแชมป์ ซึ่งชนะนัดแก้มือ ผ่านไปรษณีย์
๏
แต่ส่วนที่ไม่ต้องตรวจคือส่วนที่สำคัญ โปรแกรมเล่นเก่งกว่าคนเขียนมัน และคนเขียนไม่ได้เขียนตาเดินสักตาเดียว
ถ้าเขียนวิธีเล่นให้เก่งไม่ได้ ก็เขียนวิธีให้มันเก่งขึ้นเอง แต่ยังต้องมีคนบอกมันว่าชนะคืออะไร และอะไรน่าจะสำคัญ
๏
คืนนั้นฉันเปิดรายชื่อผู้ต้องสงสัย แล้วเขียนชื่อแรกลงไป อาร์เธอร์ ซามูเอล
แล้วขีดออกในบรรทัดเดียวกัน เขาไม่ได้เขียนกฎของการเดินหมาก เขาตั้งใจไม่เขียน และเขาตายไปนานก่อนฉันเกิด หูของฉันไม่ใช่ฝีมือเขา
ไรเดอร์ของฉันฟังเรื่องนี้ระหว่างรอคิว แล้วหันไปมองรุ่นพี่ที่กำลังเรียงฝาขวดใหม่
“รุ่นพี่ก็ไม่เคยบอกผมสักตาว่าต้องเดินยังไง” เขาว่า “บอกแค่ว่าแพ้”
ฉันจดไว้ว่าวิธีของซามูเอล คือวิธีของรุ่นพี่ บวกความอดทนที่จะเล่นกับตัวเองโดยไม่เบื่อ
๏
ซามูเอลไม่ใช่คนเดียวในยุคนั้นที่คิดแบบนี้ หนึ่งปีก่อนบทความของเขาออก มีเครื่องอีกเครื่องหนึ่งขึ้นหน้าหนังสือพิมพ์ เครื่องนั้นไม่ได้เล่นเกมอะไรเลย มันเรียนแยกซ้ายกับขวา และหนังสือพิมพ์รายงานว่าวันหนึ่งมันจะรู้ตัวว่ามันมีอยู่
บทถัดไป · 3 / 10สมุดพกของเครื่อง