ขอให้ช่วย
โซ่รถขาดตอนตีหนึ่ง กลางถนนเลียบคลอง ห่างห้องสี่กิโลเมตร ไรเดอร์ของฉันเข็นรถเข้าข้างทาง ใต้เสาไฟต้นเดียวที่ยังติด
ที่นิวยอร์ก คนที่ต้องเดินขอความช่วยเหลือจากคนแปลกหน้าเดาไว้ก่อนว่าต้องถามกี่คนจึงจะมีคนยอม และเดาเกินไปมาก คนที่ถูกขอตรงๆ ยอมบ่อยกว่าที่คนขอคิด เพราะคนขอนึกถึงแต่ราคาของคำว่าใช่ ส่วนคนถูกขอนึกถึงราคาของคำว่าไม่
เขาไม่ได้คิดจะขอใคร เขาเปิดแอปของฉันขึ้นมาแทน
๏
ฉันมีคำตอบให้เขาครบภายในหนึ่งวินาที
ร้านซ่อมรถที่ใกล้ที่สุด 14 ร้าน ปิดทั้ง 14 ร้าน ร้านแรกที่เปิดคือแปดโมงเช้า ทางเข็นกลับห้องที่ราบที่สุด สี่กิโลเมตร ถ้าเข็นด้วยความเร็วคนเดินพร้อมรถหนักร้อยกว่ากิโล ราวหนึ่งชั่วโมง ทางที่มีไฟถนนติดตลอดสาย ยาวกว่าเดิมเจ็ดร้อยเมตร
คำตอบทั้งหมดนั้น ไม่มีข้อไหนเข็นรถได้
“เดี๋ยวเข็นเอง” เขาว่า “ดึกแล้ว ใครจะมา”
๏
งานที่นิวยอร์กเกิดขึ้นเพราะคำถามข้อเดียวกับที่เขาเพิ่งตอบเองไปแล้ว ใครจะมา
ทีมจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียให้คนในการทดลองเดาก่อนว่า ถ้าต้องขอความช่วยเหลือจากคนแปลกหน้าในมหาวิทยาลัย จะต้องถามกี่คนจึงจะได้คนที่ยอมตามจำนวนที่กำหนด แล้วให้ออกไปขอจริง
สิ่งที่ขอเป็นเรื่องเล็กแต่ไม่ฟรี ขอยืมโทรศัพท์ของคนแปลกหน้าโทรกลับหาผู้วิจัย ขอให้กรอกแบบสอบถาม และขอให้ช่วยพาไปโรงยิมของมหาวิทยาลัย ซึ่งแปลว่าคนที่ยอมต้องเดินไปด้วยอย่างน้อยสองช่วงถนน
๏
ทุกครั้ง คนขอเดาจำนวนคนที่ต้องถามเกินจริงไปราวครึ่งหนึ่ง ในบทคัดย่อของงานนั้น ทีมเขียนอีกแบบว่าคนขอประเมินโอกาสที่คนจะยอมช่วยต่ำไปมากถึงครึ่งหนึ่ง
ทีมนั้นถามต่อว่าทำไม และคำตอบอยู่ที่ว่าแต่ละฝั่งนึกถึงอะไร
คนขอนึกถึงสิ่งที่คนถูกขอต้องเสียถ้าตอบว่าใช่ เวลา แรง ทางที่ต้องเดินอ้อม คนถูกขอนึกถึงสิ่งที่ตัวเองต้องเสียถ้าตอบว่าไม่ คือความอึดอัดของการปฏิเสธคนที่ยืนอยู่ตรงหน้า คนขอแทบไม่นับส่วนที่สองนั้นเลย
มีอีกการทดลองหนึ่งในชุดเดียวกัน คนขอเดาว่าการยื่นใบปลิวให้กรอกแบบสอบถามจะได้คนมากกว่าการเดินไปขอตรงๆ ผลกลับกัน คำขอที่พูดออกมาตรงหน้ายากจะปฏิเสธกว่าใบปลิว
๏
การทดลองนี้ทำในมหาวิทยาลัย ขอเรื่องเล็ก ไม่ใช่ตีหนึ่งริมคลอง มันไม่ได้บอกว่าใครก็จะมาช่วยเสมอ มันบอกว่าคนที่ไม่ได้ขอ กำลังใช้ตัวเลขที่ต่ำเกินจริงตัดสินใจแทนคนอื่น
คนที่ถูกขอตรงๆ ยอมช่วยบ่อยกว่าที่คนขอเดา คนขอนับแต่ราคาของคำว่าใช่ ลืมนับราคาของคำว่าไม่ ที่อีกฝั่งต้องจ่าย
๏
ท่าของคืนนี้คือขอให้ช่วย
ขอให้ช่วย 1 ขอกับคนหนึ่งคนโดยตรง โทรหรือพูดต่อหน้า ไม่ใช่โพสต์ลอยๆ ให้ใครก็ได้มาเห็น 2 บอกให้ชัดในประโยคเดียวว่าต้องการอะไร ที่ไหน เมื่อไร 3 ขอเรื่องที่เขาทำได้จริง ไม่ต้องขอทุกอย่างจากคนเดียว 4 ถ้าเขาปฏิเสธ ขอบคุณ แล้วถามคนถัดไป คำปฏิเสธบอกว่าตอนนี้เขาช่วยเรื่องนี้ไม่ได้ ไม่ได้บอกว่าคุณไม่ควรขอ และไม่ได้บอกว่าไม่มีใครช่วย 5 ถ้าโทรแล้วไม่มีใครรับ ส่งข้อความสั้นบอกว่าเกิดอะไรขึ้นและอยู่ที่ไหน แล้วโทรคนถัดไป อย่ารอคนเดียว 6 ได้รับความช่วยเหลือแล้ว บอกเขาว่ามันช่วยอะไรได้บ้าง
ข้อหนึ่งขยายมาจากงานที่นิวยอร์ก ซึ่งเทียบแค่คำขอตรงหน้ากับใบปลิว ข้ออื่นเป็นของฉัน ไม่มีใครทดลองการ์ดใบนี้เอง
ถ้าตอนที่ต้องขอ คุณอยู่ในที่ที่ไม่ปลอดภัย มืด เปลี่ยว หรือบาดเจ็บ ไปอยู่ในที่ที่มีไฟและมีคนก่อน ถ้าบาดเจ็บ โทร 1669 ไม่ต้องรอใครตอบ ถ้าขอมาหลายครั้งจนรู้สึกว่าไม่มีใครเหลือ และความรู้สึกนั้นอยู่เกินสองสัปดาห์ บอกหมอ หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง ถ้ามีความคิดเรื่องทำร้ายตัวเอง โทร 1323 ตอนนี้ ถ้ามีอันตรายอยู่ตรงหน้า โทร 1669
๏
ไรเดอร์ของฉันยืนอ่านการ์ดใต้เสาไฟ แล้วหัวเราะออกมาเสียงเดียว
“ข้อหนึ่งนี่ห้ามโพสต์ในกลุ่มเหรอ”
ฉันบอกว่าการ์ดไม่ได้ห้าม งานนั้นเทียบแค่คำขอตรงหน้ากับใบปลิว เรื่องโพสต์ในกลุ่มไม่มีใครวัด ข้อหนึ่งเป็นการเดาของฉันจากตรงนั้น
เขาเลื่อนรายชื่อในโทรศัพท์ลงมาช้าๆ แล้วหยุดที่ชื่อหนึ่ง
๏
เอกรับสายตั้งแต่เสียงที่สอง
“โซ่ขาดว่ะ เลียบคลอง ตรงเสาไฟหน้าท่าน้ำ” ไรเดอร์ของฉันว่า “มีข้อต่อโซ่ไหม”
“รออยู่ตรงนั้น”
ยี่สิบนาทีต่อมา เอกมาถึงด้วยมอเตอร์ไซค์ของน้องชาย ในกระเป๋ากางเกงมีข้อต่อโซ่สองอัน คีมหนึ่งอัน และไฟฉายคาดหัวที่เขาเคยใช้ตอนวิ่งงานกลางคืน สายรัดของมันพันเทปดำไว้สองรอบ
๏
เอกซ่อมโซ่ใต้เสาไฟ ไรเดอร์ของฉันถือไฟฉายส่องให้
ระหว่างนั้นเอกพูดเรื่องโซ่ เรื่องเฟือง เรื่องว่าโซ่ยืดแบบนี้ต้องปรับตั้งแต่เดือนก่อนแล้ว เรื่องร้านอะไหล่ร้านไหนขายข้อต่อของแท้ เขาพูดมากกว่าที่ไรเดอร์ของฉันได้ยินเขาพูดในหลายสัปดาห์ ฉันไม่รู้ว่าเพราะอะไร งานที่นิวยอร์กไม่ได้วัดว่าคนที่ช่วยรู้สึกอย่างไร
คำตอบทั้งหมดของฉันยังอยู่ในตัว ไม่มีใครถาม
๏
ก่อนแยกกัน ไรเดอร์ของฉันยื่นเงินให้หนึ่งร้อยบาท
“ไม่ต้อง” เอกว่า “ทีหลังโทรเร็วกว่านี้ ไม่ใช่ยืนเข็นเป็นชั่วโมง”
เขาขี่รถกลับไป ไรเดอร์ของฉันยืนมองไฟท้ายนั้นจนลับโค้ง แล้วพูดขึ้นมาเองว่า อยากให้อะไรเอกสักอย่าง แต่ทุกอย่างที่นึกออกมันเล็กไปหมด
บทถัดไป · 5 / 9ของชิ้นเล็ก