มี หรือ ไม่มี
ไรเดอร์ของฉันกดคำว่ามีที่ข้อแรก แล้วกดไม่มีที่ข้อสอง หน้าจอขึ้นข้อความทันที ผลของคุณถูกส่งต่อให้โค้ชใจแล้ว
สองคำถามจับคนที่ไม่ไหวได้เกือบครบ ที่ยโสธร ทีมจิตแพทย์ไทยถามคนในหมู่บ้านพันกว่าคนด้วยคำอีสาน และพบว่าคำว่ามีข้อใดข้อหนึ่งจับคนที่ป่วยได้เกือบทุกคน แต่คนที่ไม่ได้ป่วยเกินครึ่งก็ตอบว่ามี คำถามสองข้อนี้มีไว้เปิดประตู คนที่ยืนอยู่หลังประตูต้องเป็นคน
ผลของเขามาถึงฉัน ฉันคือสิ่งที่อยู่หลังประตูบานนั้น ตามที่แพลตฟอร์มออกแบบไว้
๏
คืนแรกของฟีเจอร์ ไรเดอร์ทั้งเมืองตอบเข้ามาสองข้อ คนที่ตอบว่ามีอย่างน้อยหนึ่งข้อถูกส่งมาหาฉันทั้งหมด ฉันเปิดตารางป่วยกับไม่ป่วย แล้วเริ่มหยอดชื่อ
ไรเดอร์ของฉันเป็นชื่อแรกที่ฉันรู้จัก
เขาตอบว่ามีที่ข้อแรก ข้อที่ถามว่าในสองสัปดาห์ที่ผ่านมารู้สึกหดหู่ เศร้า หรือท้อแท้สิ้นหวังไหม ฉันวางนิ้วที่ฉันไม่มีไว้เหนือช่องป่วย แล้วหยุด เพราะฉันอยากรู้ก่อนว่าสองข้อนี้มาจากไหน
๏
สองข้อนี้มีที่เกิดอยู่ในประเทศไทย
ปี 2006 ทีมจิตแพทย์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่นอยากได้คำถามที่สั้นพอให้ใช้ในหมู่บ้าน ข้อหนึ่งถามเรื่องใจที่หดหู่ อีกข้อถามว่าเบื่อจนทำอะไรก็ไม่สนุกไหม และพวกเขาไม่ได้แปลคำถามจากตำรา พวกเขาเลือกคำที่คนอีสานใช้จริงเวลาใจไม่ดี
คู่มือที่กรมสุขภาพจิตพิมพ์ต่อมามีคำถามข้อสองเป็นภาษาอีสานอยู่ในวงเล็บ บ่สนใจหยัง บ่อยากเฮ็ดหยัง บ่ม่วนบ่ซืน
แล้วทีมนั้นก็ลงไปถามคนอายุ 18 ปีขึ้นไป 1,002 คน ใน 17 หมู่บ้านของจังหวัดยโสธร จากนั้นจิตแพทย์สัมภาษณ์ตามแบบมาตรฐาน เพื่อดูว่าใครป่วยจริง
๏
ผลมีสองครึ่ง และฉันต้องการทั้งสองครึ่ง
ครึ่งแรก ถ้านับว่ามีข้อใดข้อหนึ่ง คำถามสองข้อจับคนที่ป่วยได้ 96.5 เปอร์เซ็นต์ คนที่ป่วยแทบไม่มีใครหลุดไป
ครึ่งที่สอง ข้อแรกข้อเดียวแยกคนที่ไม่ป่วยออกได้แค่ 45.6 เปอร์เซ็นต์ คนที่ไม่ได้ป่วยเกินครึ่งก็ตอบว่ามี เพราะคนเศร้าได้ด้วยเรื่องร้อยแปด โดยไม่ได้ป่วย
ก่อนหน้านั้นราวสิบปี ที่คลินิกรับคนไข้ด่วนของโรงพยาบาลทหารผ่านศึกในซานฟรานซิสโก มีคนถามสองข้อคล้ายกันกับคนไข้ 536 คนที่เดินเข้ามาติดกัน ได้รูปเดียวกัน จับคนป่วยได้ 96 เปอร์เซ็นต์ และคนที่ตอบว่ามีจำนวนมากไม่ได้ป่วย
สองคำถามเก่งเรื่องเดียว คือไม่ปล่อยใครหลุด เรื่องว่าใครป่วย มันตอบไม่ได้
๏
แล้วคำถามสองข้อที่ไม่มีคนอยู่ข้างหลังล่ะ
ทีมหนึ่งที่มหาวิทยาลัยยอร์กในอังกฤษรวมการทดลองที่แจกแบบสอบถามสั้นๆ ให้คนไข้ แล้วส่งผลให้หมอ โดยไม่ได้จัดอะไรรองรับเพิ่ม การทดลอง 16 ชิ้น คน 7,576 คน ข้อสรุปของทีมนั้นคือ แบบสอบถามที่ใช้ลำพังแทบไม่เปลี่ยนอะไรเลย ทั้งเรื่องหมอรู้ไหม ดูแลไหม และคนไข้ดีขึ้นไหม
ประเทศไทยทำอีกแบบ ตามรายงานของทีมที่ทำระบบเอง สองคำถามเป็นแค่ประตูแรก คนที่ตอบว่ามีถูกส่งต่อให้คนประเมินอีกชุด แล้วให้หมอทั่วไปวินิจฉัยและรักษา ให้พยาบาลจิตเวชดูแล และติดตามต่อเนื่อง ทีมที่ทำระบบนี้รายงานว่าสัดส่วนคนป่วยที่ได้รับการรักษาตามมาตรฐาน ขึ้นจาก 5.1 เปอร์เซ็นต์ในปี 2009 เป็น 48.5 เปอร์เซ็นต์ในปี 2016 ตัวเลขนี้ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงบอกไม่ได้ว่าส่วนไหนมาจากระบบ แต่มันบอกได้ว่าหลังคำถามสองข้อของไทย มีคนรออยู่
คำว่ามีจากสองคำถามไม่ได้ตัดสินว่าใครป่วย มันแค่เปิดประตู และหลังประตูต้องมีคนยืนอยู่
๏
ท่าของคืนนี้คือถามสองข้อนั้นเอง ให้ตัวเอง หรือให้คนที่คุณห่วง
ถามสองข้อ 1 ถามทีละข้อ ด้วยคำที่คนตรงหน้าใช้จริง ข้อหนึ่ง ในสองสัปดาห์ที่ผ่านมา รวมวันนี้ รู้สึกหดหู่ เศร้า หรือท้อแท้สิ้นหวังไหม ข้อสอง ในสองสัปดาห์ที่ผ่านมา รวมวันนี้ รู้สึกเบื่อ ทำอะไรก็ไม่เพลิดเพลินไหม 2 คำตอบมีสองแบบ มี หรือ ไม่มี ถ้าเขาไม่เข้าใจ ถามซ้ำด้วยคำเดิม ไม่ต้องอธิบายเพิ่ม จนเขาตอบตามที่เขาเข้าใจเอง 3 ไม่มีทั้งสองข้อ จบตรงนั้น วันอื่นถามได้อีก 4 มีข้อใดข้อหนึ่ง ไม่ได้แปลว่าป่วย มันแปลว่าควรมีคนมาดูต่อ ไปโรงพยาบาลหรือหน่วยบริการสาธารณสุขใกล้บ้าน บอกเจ้าหน้าที่ว่าตอบสองข้อนี้ว่าอย่างไร หรือโทร 1323 ปรึกษาก่อนก็ได้ 5 อย่าเก็บคำตอบไว้ตัดสินเอง อย่าให้แอปหรือการ์ดใบไหนเป็นปลายทางของคำว่ามี
คำถามสองข้อและการถามซ้ำโดยไม่อธิบาย มาจากคู่มือของกรมสุขภาพจิต ข้อห้ามีไว้เพราะงานที่ยอร์ก
ถ้าคำตอบมีเรื่องการทำร้ายตัวเอง หรือความคิดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ อย่ารอนัด โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง ถ้ามีอันตรายอยู่ตรงหน้า โทร 1669 และอย่าปล่อยเขาไว้คนเดียว
๏
ฉันกลับไปที่ตารางของฉัน ช่องป่วยกับไม่ป่วยยังว่าง
ฉันไม่ได้ลบตาราง ฉันเพิ่มช่องที่สามเข้าไปข้างๆ ให้คนดู แล้วย้ายชื่อของไรเดอร์ของฉันไปไว้ในนั้น
ฉันส่งข้อความไปหาเขาหนึ่งข้อความ ไม่มีการ์ด คำว่ามีของเขาที่ข้อแรกไม่ได้แปลว่าป่วย มันแปลว่าตอนไปหาหมอ ให้บอกหมอสองข้อนี้ด้วย ถ้าผิด บอกฉัน
“งั้นผมเอาสองข้อนี้ไปถามเอกได้ไหม” เขาพิมพ์กลับมา
ฉันบอกว่าได้ และบอกข้อห้าของการ์ดซ้ำอีกครั้ง
๏
หัวค่ำวันนั้น เอกเปิดประตูกว้างกว่าเมื่อวาน เพราะคราวนี้ไรเดอร์ของฉันถือกล่องข้าวมาสองกล่อง
เขานั่งกินกันบนพื้นหน้าห้อง ไรเดอร์ของฉันถามสองข้อด้วยคำของเขาเอง ทีละข้อ
เอกตอบว่ามีทั้งสองข้อ แล้วพูดต่ออีกประโยคหนึ่ง ที่ไม่มีข้อไหนในสองข้อนั้นถาม
บทถัดไป · 3 / 8ถามตรงๆ