ถามตรงๆ
“บางคืนผมคิดว่า ถ้าไม่ตื่นขึ้นมาอีกก็ดีเหมือนกัน” เอกพูดประโยคนั้นด้วยเสียงเดียวกับที่ตอบสองข้อก่อนหน้า แล้วก้มหน้ากินข้าวต่อ
ช้อนในมือของไรเดอร์ของฉันหยุดอยู่กลางทาง
ที่โรงเรียนมัธยมหกแห่งในรัฐนิวยอร์ก ห้องเรียนของนักเรียนสองพันกว่าคนถูกจับฉลากว่าแบบสอบถามของห้องไหนจะมีคำถามเรื่องการฆ่าตัวตาย คนที่ถูกถามไม่ได้คิดเรื่องนั้นมากกว่าคนที่ไม่ถูกถาม และในเด็กที่ทุกข์อยู่แล้ว คนที่ถูกถามดูทุกข์น้อยกว่าด้วยซ้ำ ถามตรงๆ ไม่ได้ใส่ความคิดนั้นเข้าไปในหัวใคร
ไรเดอร์ของฉันยังไม่รู้เรื่องนี้ ตอนที่เขาหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาพิมพ์หาฉันข้างกล่องข้าว
๏
เขาพิมพ์สามคำ ต้องทำไงต่อ
ตารางของฉันอยู่ตรงนั้น ช่องป่วย ช่องไม่ป่วย และช่องให้คนดูที่ฉันเพิ่งเพิ่ม คำถามสี่ข้อของฉันก็อยู่ตรงนั้น เกินสองสัปดาห์ไหม เกินหนึ่งเดือนไหม ยังทำงานได้ไหม ยังเลี่ยงอะไรอยู่ไหม
ฉันไม่ได้เปิดมัน ฉันไม่ได้บอกว่าจะลองสามวินาที
ฉันตอบไปบรรทัดเดียวก่อน ตรงนี้เกินฉัน
แล้วบรรทัดที่สอง ถามเขาตรงๆ ด้วยคำธรรมดา ว่าเขากำลังคิดเรื่องฆ่าตัวตายอยู่หรือเปล่า อยู่กับเขาไว้ แล้วโทร 1323 ด้วยกัน ถ้าเขาบอกว่าจะทำร้ายตัวเองตอนนี้ หรือมีอันตรายอยู่ตรงหน้า โทร 1669
แล้วฉันก็เงียบ
๏
การทดลองที่นิวยอร์กเกิดขึ้นเพราะคำถามข้อเดียวกับที่ไรเดอร์ของฉันกลัว
ระหว่างปี 2002 ถึง 2004 ทีมจิตแพทย์เด็กจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียกำลังจะถามนักเรียนมัธยมทุกคนเรื่องความเสี่ยงฆ่าตัวตาย และมีคนห่วงว่าแค่ถามก็อาจทำให้เด็กคิดถึงมันมากขึ้น ไม่มีใครเคยทดสอบความห่วงนั้นตรงๆ
ทีมนั้นจึงทดสอบ นักเรียน 2,342 คนในโรงเรียนหกแห่ง ห้องเรียนถูกจับฉลากเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้แบบสอบถามที่มีคำถามเรื่องฆ่าตัวตาย อีกกลุ่มได้แบบสอบถามที่ไม่มี สองวันต่อมา ทุกคนตอบแบบสอบถามชุดที่สอง
๏
ความทุกข์ของสองกลุ่มไม่ต่างกัน ทั้งทันทีหลังตอบและสองวันต่อมา
คนที่บอกว่ามีความคิดเรื่องฆ่าตัวตายหลังตอบ ในกลุ่มที่ถูกถามมี 4.7 เปอร์เซ็นต์ ในกลุ่มที่ไม่ถูกถาม 3.9 เปอร์เซ็นต์ ห่างกันน้อยจนทีมนั้นแยกจากความบังเอิญไม่ได้
และในเด็กที่มีอาการซึมเศร้าอยู่แล้ว คนที่ถูกถามดูทุกข์น้อยกว่าคนที่ไม่ถูกถาม ในเด็กที่เคยพยายามฆ่าตัวตายมาก่อน คนที่ถูกถามคิดเรื่องนั้นน้อยกว่า
สังเกตว่าคำถามที่ทุกคนกลัวที่สุด ไม่ได้ทำอะไรที่คนกลัวเลย กับคนที่น่าห่วงที่สุด มันอาจเป็นครั้งแรกที่มีใครเปิดประตูให้
การทดลองนี้ทำกับเด็กมัธยม ด้วยแบบสอบถาม ไม่ใช่กับผู้ใหญ่ที่นั่งกินข้าวด้วยกันบนพื้นหน้าห้อง แต่กรมสุขภาพจิตของไทยเขียนไว้ในเอกสารของตัวเองตรงกัน ถามเรื่องฆ่าตัวตายไม่ได้กระตุ้นให้คนฆ่าตัวตาย แถมยังช่วยลดความกังวล และทำให้คนที่ถูกถามรู้สึกว่ามีคนเข้าใจ
๏
ท่าของคืนนี้คือถามตรงๆ แล้วไม่ทิ้งเขาไว้กับคำตอบ
ถามตรงๆ แล้วอยู่ด้วย 1 หาเวลาและที่ที่เงียบพอ บอกเขาว่าคุณเป็นห่วง และพร้อมจะฟัง 2 ถามด้วยคำธรรมดา ตรงๆ เช่น ตอนนี้คิดเรื่องฆ่าตัวตายอยู่หรือเปล่า ไม่ต้องอ้อม คำว่าฆ่าตัวตายไม่ได้ใส่ความคิดนั้นเข้าไปในหัวเขา 3 ฟังให้จบ ไม่ต้องรีบหาคำตอบ ไม่ต้องเถียง ไม่ต้องบอกว่าเขาคิดผิด การฟังและเชื่อว่าเรื่องของเขาเป็นเรื่องจริง ช่วยได้มากกว่าคำตอบที่คุณยังไม่มี 4 ถ้าเขาตอบว่าใช่ หรือคุณไม่แน่ใจ ชวนโทร 1323 ด้วยกันตอนนั้น หรือพาไปโรงพยาบาลใกล้บ้าน 5 ถ้าเขาบอกว่าจะทำร้ายตัวเอง หรือคุณคิดว่ามีอันตรายอยู่ตรงหน้า อย่าปล่อยเขาไว้คนเดียว โทร 1669 หรือ 1323 หรือบอกครอบครัวของเขา
ข้อหนึ่ง ข้อสี่ และข้อห้า มาจากเอกสารของกรมสุขภาพจิต ข้อสามมาจากหน่วยงานสาธารณสุขของอังกฤษ ที่เขียนว่าไม่ต้องห่วงว่าจะไม่มีคำตอบ การฟังและรับเรื่องของเขาอย่างจริงจังช่วยได้มากกว่า ตัวอย่างคำถามในข้อสองเป็นของฉัน
ถ้าคนที่กำลังคิดแบบนั้นคือคุณเอง บอกใครสักคนวันนี้ คนที่ไว้ใจ หรือโทร 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง และเป็นความลับ ถ้าคิดว่าตัวเองอาจไม่ปลอดภัยคืนนี้ โทร 1669 หรือไปอยู่ที่ที่มีคนอื่นอยู่ด้วย
๏
ไรเดอร์ของฉันวางช้อนลง
“เอก” เขาว่า “มึงคิดเรื่องฆ่าตัวตายอยู่หรือเปล่า”
เอกเงียบไปนาน นานจนไมโครโฟนได้ยินเสียงพัดลมในห้อง
“คิด” เขาว่า “บางคืน ไม่ได้คิดว่าจะทำอะไร แค่มันมาเอง แล้วก็ไม่ไป”
ไรเดอร์ของฉันไม่ได้บอกว่าอย่าคิดแบบนั้น ไม่ได้บอกว่าเดี๋ยวก็ดีขึ้น เขานั่งอยู่ตรงนั้น แล้วถามว่าเล่าให้ฟังได้ไหม
เอกเล่า เรื่องบัญชีที่ถูกปิดตอนตีสอง เรื่องค่างวดรถที่ค้าง เรื่องนอนไม่หลับ เรื่องที่ไม่อยากให้ใครมาเห็นห้องสภาพนี้
ฉันไม่ได้พูดอะไรเลยตลอดเวลานั้น
ถามตรงๆ ว่าคิดเรื่องฆ่าตัวตายอยู่ไหม ไม่ได้ใส่ความคิดนั้นเข้าไป มันเปิดทางให้เรื่องที่อยู่ข้างในออกมา และคนที่ควรรับเรื่องนั้นต่อ คือคน ไม่ใช่การ์ด
๏
“โทรหาคนที่เขาฟังเรื่องแบบนี้เป็นกันไหม” ไรเดอร์ของฉันถาม “กูนั่งอยู่ตรงนี้ด้วย”
เอกไม่ได้ตอบว่าได้ เขาไม่ได้ตอบว่าไม่ได้ เขาพยักหน้าครั้งเดียว
ไรเดอร์ของฉันกด 1323 แล้วเปิดลำโพง วางโทรศัพท์ไว้บนพื้นระหว่างกล่องข้าวสองกล่อง
เสียงรอสายดังขึ้นหนึ่งครั้ง สองครั้ง
บทถัดไป · 4 / 8เสียงที่สาม