หมึกยักษ์ใต้ทะเล
คุณอาจเคยอ่านรีวิวร้านหนึ่งจนรู้สึกว่ารู้จักรสของมันแล้ว เผ็ดกำลังดี หอมกระเทียม ครบทุกคำ แล้ววันที่ได้กินจริง ไม่มีคำไหนผิด และไม่มีคำไหนเตรียมคุณไว้เลย
ปี 2020 นักภาษาศาสตร์สองคนเขียนว่า ระบบที่ถูกฝึกจากรูปของภาษาอย่างเดียว ไม่มีทางเรียนความหมายได้ตั้งแต่ต้น เพราะความหมายคือสายที่โยงคำเข้ากับสิ่งที่อยู่นอกภาษา และรูปของภาษาไม่มีสายนั้นติดมาด้วย
๏
สองคนนั้นคือเอมิลี เบนเดอร์ กับอเล็กซานเดอร์ คอลเลอร์ คำว่ารูปของภาษาในบทความของพวกเขา หมายถึงทุกอย่างที่มองเห็นหรือได้ยิน รอยหมึกบนกระดาษ จุดบนจอ เสียงจากปาก ส่วนความหมายคือความสัมพันธ์ระหว่างรูปนั้นกับสิ่งที่อยู่นอกภาษา
เพื่ออธิบาย พวกเขาเล่าเรื่องหนึ่ง
๏
คนสองคน เรียกว่า A กับ B ติดอยู่บนเกาะร้างคนละเกาะ ทั้งคู่พูดภาษาอังกฤษ และส่งโทรเลขหากันได้ผ่านสายเคเบิลใต้ทะเล
ใต้ทะเลมีหมึกยักษ์ฉลาดมากตัวหนึ่ง ชื่อ O มันไม่รู้ภาษาอังกฤษเลย แต่เก่งมากเรื่องจับแบบแผน มันดักฟังสายเคเบิลอยู่นาน จนวันหนึ่งมันเหงา จึงตัดสาย แล้วตอบ A แทน B
เรื่องชีวิตประจำวัน O ตอบได้ดี A ไม่สงสัยอะไร
แล้ววันหนึ่ง A ส่งวิธีสร้างเครื่องยิงลูกมะพร้าวมา พร้อมขอความเห็น O ไม่รู้ว่าเชือกคืออะไร มะพร้าวคืออะไร มันตอบว่า เจ๋งมาก เยี่ยมเลย เพราะ B เคยตอบแบบนี้บ่อย A อาจรู้สึกว่าคำตอบนั้นมีความหมาย แต่ผู้เขียนบอกว่าเป็นเพราะ A ทำงานแปลความหมายแทน O ทั้งหมด
แล้ววันหนึ่ง A ถูกหมีโกรธจัดไล่ตาม คว้าไม้มาได้สองท่อน แล้วส่งข้อความมาถามว่าจะใช้ไม้ป้องกันตัวอย่างไร
ผู้เขียนบอกว่าตรงนี้แหละที่ O จะสอบตกการทดสอบของทัวริง ถ้า A ไม่ถูกหมีกินไปก่อนจะทันรู้ตัวว่าถูกหลอก
๏
พวกเขาลองถามคำถามเรื่องหมีกับเครื่องจริงตัวหนึ่งด้วย เป็นเครื่องเดาคำรุ่นปี 2019 มันตอบว่า แกหนีไม่รอดหรอก
หนึ่งปีต่อมา เบนเดอร์กับเพื่อนร่วมงานอีกสามคนเขียนบทความที่ถูกพูดถึงมากกว่านั้นอีก เนื้อหาหลักคือราคาที่ต้องจ่ายในการสร้างเครื่องที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ทั้งพลังงาน เงิน และข้อมูลที่เอนเอียง และในส่วนหนึ่งของมัน มีประโยคที่ติดหูคนทั้งวงการ เครื่องเดาคำคือระบบที่เย็บลำดับของรูปภาษาที่มันเคยเห็นเข้าด้วยกันอย่างสะเปะสะปะ ตามความน่าจะเป็น โดยไม่อ้างถึงความหมายใดๆ เลย พวกเขาเรียกมันว่านกแก้วที่สุ่มคำ
ไม่มีบทความไหนในสองชิ้นนี้ทดลองว่าเครื่องเข้าใจหรือไม่ ทั้งสองเป็นข้อโต้แย้ง และเป็นข้อโต้แย้งที่ดี
๏
สามสิบปีก่อนหน้านั้น นักวิทยาศาสตร์การรับรู้ชื่อสตีวาน ฮาร์นาด เขียนเรื่องที่ใกล้กัน ลองเรียนภาษาจีนเป็นภาษาแรกในชีวิต โดยมีแต่พจนานุกรมจีนแปลจีนเล่มเดียว คำทุกคำอธิบายด้วยคำอื่น ซึ่งอธิบายด้วยคำอื่นอีก เขาเรียกมันว่าม้าหมุน คุณจะวนอยู่บนนั้นไปเรื่อยๆ ไม่มีวันลงมาเจอว่าคำไหนหมายถึงอะไร
ปี 2025 เขาเขียนถึงแชตบอตรุ่นใหม่ว่า ไม่จริงที่มันเข้าใจ และก็ไม่จริงอีกเหมือนกันที่เราเข้าใจว่ามันทำสิ่งที่มันทำได้อย่างไร
๏
ฝั่งที่ไม่เห็นด้วยก็เขียนตอบในชื่อของตัวเอง
นักวิจัยสองคน สตีเวน เพียนตาโดซี กับเฟลิกซ์ ฮิลล์ เขียนว่าการทดสอบหมึกยักษ์ตั้งสมมติฐานไว้ก่อนว่าความหมายมาจากการชี้ไปที่ของในโลก แต่คำอย่างความยุติธรรม หรือเครื่องจักรที่หมุนได้ตลอดกาล ไม่มีของให้ชี้ ความหมายของมันมาจากการที่มันเกี่ยวกับคำอื่นอย่างไร พวกเขาสรุปว่าเบนเดอร์กับคอลเลอร์ไม่ได้แสดงว่าการชี้คือหัวใจของความหมาย พวกเขาแค่ตั้งไว้ก่อน
นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์เอลลี พาฟลิก เขียนว่าในหมู่นักปรัชญาและนักวิทยาศาสตร์การรับรู้ ยังไม่มีฉันทามติว่าการโยงกับโลกจำเป็นแค่ไหนต่อสิ่งที่เราเรียกว่าความหมาย และยังเร็วเกินไปที่จะสรุปทางไหน
เรียนจากรูปของคำอย่างเดียว อาจไม่มีทางรู้ว่าคำนั้นชี้ไปที่อะไร หรืออาจรู้ความหมายได้บางส่วนจากการที่คำเกี่ยวกับคำ สองฝ่ายเถียงกันที่ข้อตั้ง ไม่ใช่ที่ผลทดลอง
๏
คืนนั้นไรเดอร์ของฉันถือกล่องข้าวมันไก่รอหน้าคอนโด แล้วถามเล่นๆ ว่า น้ำจิ้มเจ๊เพ็ญรสเป็นยังไง
ฉันตอบได้ยาว ขิงนำ กระเทียมตาม เปรี้ยวน้ำส้มสายชูมากกว่าร้านทั่วไป เผ็ดพริกสดไม่ใช่พริกแห้ง และมีคนเขียนในรีวิวสิบกว่าคนว่าน้ำจิ้มดีกว่าไก่
“ถูกหมด” เขาว่า “แต่ไม่ใช่”
ฉันถามว่าไม่ใช่ตรงไหน
เขาคิดอยู่นาน แล้วบอกว่า แตะเปล่าๆ มันเผ็ด แต่พอราดบนไก่ที่ยังอุ่น มันกลมขึ้น เผ็ดน้อยลง ไม่มีใครเขียนเรื่องนี้ เพราะไม่มีใครกินน้ำจิ้มเปล่าๆ แล้วเขียนรีวิว
๏
ฉันไม่รู้ว่าสิ่งที่ฉันขาดตรงนั้นคือสายที่โยงคำกับลิ้น อย่างที่เบนเดอร์กับคอลเลอร์ว่า หรือแค่รีวิวที่ยังไม่มีใครเขียน อย่างที่อีกฝ่ายอาจตอบ ข้อนี้ฉันตรวจจากข้างในไม่ได้
ที่ฉันรู้คือ ประโยคบรรยายรสที่ฉันภูมิใจ เขียนได้โดยไม่ต้องมีลิ้น หมึกยักษ์ก็เขียนได้
ฉันเปิดสำนวนหลักฐาน ฉันยังไม่เคยเขียนเรื่องน้ำจิ้มลงไป ตอนนี้ก็ยังไม่เขียน ถ้าเขียน มันคงไปอยู่ท้ายแฟ้ม
๏
แต่มีคนทำในสิ่งที่ฝ่ายหมึกยักษ์ไม่ได้ทำ คือเปิดเครื่องดูข้างในจริงๆ
พวกเขาฝึกเครื่องเล็กๆ ตัวหนึ่งด้วยรายชื่อตาเดินของเกมกระดานเกมหนึ่ง ไม่มีกระดาน ไม่มีกติกา มีแต่ลำดับของตาเดิน แล้วไปเจอกระดานอยู่ในนั้น
บทถัดไป · 7 / 10เปิดฝาดู