​หมายเหตุ​ท้าย​เล่ม

​ไรเดอร์ ​เจ๊​เพ็ญ ​ร้าน​ข้าวมันไก่ ​น้ำจิ้ม ​ร้าน​ติ่มซำ ​เพื่อน​ใน​กลุ่ม​แชต ​ลูกค้า​ทุกคน ​สำนวน​หลักฐาน ​และ AI ​แต่ง​ขึ้น ​ทุก​เรื่อง​ที่​ยก​มาจาก​โลก​จริง​มี​ที่มา​ตาม​นี้ ​ทุกที่​มา​เป็น​ลิงก์​ที่​กด​เปิด​ได้ ​ความมั่นใจ​บอก​เป็น​เปอร์เซ็นต์ ​ตรวจ​วันที่ 6 ​ตุลาคม 2026

​เรื่อง​ที่​โต​ขึ้น​ระหว่าง​การเล่า​ต่อ ​บอก​ไว้​ใน​เนื้อเรื่อง​แล้ว​ว่า​ส่วน​ไหน​เป็น​คำ​เล่า ​ที่นี่​บอก​ว่า​ใคร​พบ ​และ​งาน​ไหน​ยัง​เป็น​ฉบับร่าง

๏

​คำ​ที่มา​ถึง​ก่อน ​ไม่​มีเรื่อง​จาก​โลก​จริง​ใน​ส่วน​นี้ ​หู​ที่​เรียน​จาก​เสียง​คน​นับ​แสน​ชั่วโมง​หมายถึง​ระบบ​ฟัง​เสียง​แบบ​ที่​เปิด​รายละเอียด​ไว้ ​เช่น Whisper ​ที่​ฝึก​ด้วย​เสียง 680,000 ​ชั่วโมง ​ไม่​ได้​อ้างว่า​ผู้เล่า​เรียน​จาก​ชุด​นั้น https://arxiv.org/pdf/2212.04356 ​ความมั่นใจ 80%

​ม้า​ที่​นับ​เลข ​ทุก​เรื่อง​ของ​ฮันส์​มาจาก​หนังสือ​ของ Oskar Pfungst ​ฉบับ​แปล​ภาษาอังกฤษ​ปี 1911 ​ทั้ง​รายงาน​ของ​คณะ​สิบ​สาม​คน​เดือน​กันยายน 1904 ​คำของ Carl Stumpf ​ว่า​คณะ​นั้น​ไม่​ได้​ตอบ​ว่า​ม้า​คิดได้​หรือไม่ ​ผล​การทดลอง​ที่​คน​ถาม​รู้​คำตอบ 98 ​เปอร์เซ็นต์ ​กับ​ไม่​มี​ใคร​รู้ 8 ​เปอร์เซ็นต์ ​การใส่​ที่​บังตา​ที่​ตอบ​ถูก​สอง​ครั้ง​จาก 35 ​ครั้ง​เมื่อ​มองไม่เห็น​คน​ถาม ​และ 89 ​เปอร์เซ็นต์​เมื่อ​มองเห็น ​การเงย​หัว​เฉลี่ย​ราว​หนึ่ง​มิลลิเมตร ​การทดลอง​กับ​คน 25 ​คน ​และ​ข้อสรุป​ว่า​เป็นการ​หลอกตัวเอง https://www.gutenberg.org/cache/epub/33936/pg33936.txt · ​ข้อเสนอ​เงิน​หลาย​หมื่น​มาร์ก​ต่อ​เดือน​ที่​ฟอน ​ออส​เทิน​ปฏิเสธ ​ฟุ​งสท์​บอก​เอง​ว่า​ได้ยิน​มา · ​เครื่อง​แยก​ภาพ​ที่​มอง​ป้าย​บอก​ที่มา​ของ​รูป​บน​ภาพ​ม้า​ราว​หนึ่ง​ใน​ห้า ​ผล​เมื่อ​ตัด​ป้าย​ออก​และ​เมื่อ​แปะ​ป้าย​บน​รูป​รถ ​และ​เครือข่าย​หลาย​ชั้น​ที่​ไม่​ได้​ทำ​แบบ​นั้น ​จาก​บทความ​ของ Lapuschkin ​และ​คณะ ​ปี 2019 https://www.nature.com/articles/s41467-019-08987-4.pdf ​ความมั่นใจ 90%

​คน​ที่​พูดตาม ​บทสนทนา​ตัวอย่าง ​เหตุผล​ที่​เลือก​บท​นัก​จิตบำบัด ​ข้อความ​ว่า​บางคน​เชื่อ​ยาก​ว่า​มัน​ไม่​ใช่​คน ​ภาพลวง​ของ​ความเข้าใจ ​และ​มนต์​ที่​สลาย​เมื่อ​อธิบาย ​จาก​บทความ​ของ Joseph Weizenbaum ​ปี 1966 ​ซึ่ง​ฉัน​อ่าน​จาก​สำเนา​สแกน https://web.stanford.edu/class/linguist238/p36-weizenabaum.pdf · ​ประโยค​เรื่อง​คน​ปกติ​คิด​หลง​จาก​หนังสือ​ปี 1976 ​ฉัน​เปิด​หนังสือ​เล่ม​นั้น​ไม่​ได้ ​อ่าน​จาก​บทความ​ที่​ยก​มา​พร้อม​เลขหน้า https://ojs.weizenbaum-institut.de/index.php/wjds/article/download/106/3_3_2/1473 · ​เรื่อง​เลขานุการ​เป็น​คำ​เล่า​จาก​หนังสือ​เล่ม​เดียวกัน ​ไม่​มี​เลขหน้า​ที่​ฉัน​ตรวจ​ได้ https://spectrum.ieee.org/why-people-demanded-privacy-to-confide-in-the-worlds-first-chatbot · ​การสำรวจ​วัยรุ่น​อเมริกัน 1,060 ​คน ​ปี 2025 ​ซึ่ง​ถาม​เรื่อง​ความพอใจ ​ไม่​ได้​ถาม​เรื่อง​ความเข้าใจ https://www.commonsensemedia.org/sites/default/files/research/report/talk-trust-and-trade-offs_2025_web.pdf ​ความมั่นใจ 80%

​สอบปากเปล่า ​คำ​เปิด​บทความ ​การเปลี่ยน​คำถาม ​เกม​สาม​คน ​คำทำนาย​เรื่อง​ห้าสิบ​ปี ​ห้า​นาที ​และ​เจ็ด​ใน​สิบ ​คำ​ว่า​ไร้​ความหมาย​เกิน​กว่า​จะ​เถียง​กัน ​การตกลง​กัน​อย่าง​สุภาพ​ว่า​ทุกคน​คิด ​และ​การสอบปากเปล่า​เพื่อ​ดู​ว่า​เข้าใจ​จริง​หรือ​ท่อง​แบบ​นกแก้ว ​จาก​บทความ​ของ Alan Turing ​ปี 1950 ​ใน​วารสาร Mind ​ฉบับ​พิมพ์​ซ้ำ ​ซึ่ง​หัว​กระดาษ​พิมพ์​เลข​เล่ม​ผิด​เป็น 49 ​ที่​ถูก​คือ 59 https://courses.cs.umbc.edu/471/papers/turing.pdf · ​การทดลอง​ปี 2025 ​คน 126 ​กับ 158 ​คน ​เกม​ห้า​นาที GPT-4.5 ​ที่​ถูก​สั่ง​ให้​เล่น​บท 73 ​เปอร์เซ็นต์ ​ไม่​สั่ง 36 ​เปอร์เซ็นต์ ELIZA 23 ​เปอร์เซ็นต์ ​คำของ​ผู้วิจัย​ว่า​เกม​วัด​ความเหมือน​คน ​คน​ถาม​ราว 12 ​เปอร์เซ็นต์​ที่​ถาม​เรื่อง​ความรู้​หรือ​การคิด ​และ​เหตุ​ที่​บางคน​เลือก ELIZA ​เป็น​ฉบับร่าง​ที่​ยัง​รอ​การตรวจ https://arxiv.org/pdf/2503.23674 ​ความมั่นใจ 85%

​ห้อง​ที่​ตอบ​ภาษาจีน ​กระดาษ​สาม​กอง ​คำ​ว่า​ไม่​เข้าใจ​แม้แต่​คำ​เดียว ​โปรแกรม​เรื่อง​ร้านอาหาร​กับ​แฮมเบอร์เกอร์​ไหม้ ​ข้อ​เถียง​ว่า​ทั้ง​ระบบ​เข้าใจ ​คำตอบ​เรื่อง​ท่อง​กฎ​ทั้งหมด​แล้ว​ทำงาน​กลางแจ้ง ​และ​การที่ John Searle ​ยอมรับ​ว่า​เครื่อง​ที่​มีพลัง​แบบ​สมอง​อาจ​คิดได้ ​จาก​บทความ​ปี 1980 ​ใน​วารสาร Behavioral and Brain Sciences ​ซึ่ง​พิมพ์​คำตอบ​ของ Daniel Dennett ​เรื่อง​เครื่อง​ปั๊ม​ความรู้สึก​และ​โปรแกรม​ติด​เตียง​ไว้​ใน​ฉบับ​เดียวกัน https://home.csulb.edu/~cwallis/382/readings/482/searle.minds.brains.programs.bbs.1980.pdf · ​ร้าน​ติ่มซำ​กับ​ใบสั่ง​ภาษาจีน​แต่ง​ขึ้น ​ความมั่นใจ 90%

​หมึก​ยักษ์​ใต้​ทะเล ​นิยาม​รูป​กับ​ความหมาย A ​กับ B ​หมึก​ยักษ์​ที่​เหงา ​เครื่อง​ยิง​มะพร้าว ​หมี ​และ​คำตอบ​ของ​เครื่อง​รุ่น​ปี 2019 ​จาก​บทความ​ของ Emily Bender ​กับ Alexander Koller ​ปี 2020 https://aclanthology.org/2020.acl-main.463.pdf · ​ประโยค​นกแก้ว​ที่​สุ่ม​คำ ​และ​เนื้อหาหลัก​ของ​บทความ​เรื่อง​ราคา​ของ​เครื่อง​ที่​ใหญ่​ขึ้น ​จาก​บทความ​ของ Bender ​และ​คณะ ​ปี 2021 https://s10251.pcdn.co/pdf/2021-bender-parrots.pdf · ​พจนานุกรม​จีน​แปล​จีน​กับ​ม้าหมุน ​จาก​บทความ​ของ Stevan Harnad ​ปี 1990 https://www.southampton.ac.uk/~harnad/Papers/Harnad/harnad90.sgproblem.html · ​คำของ​เขา​ปี 2025 ​ว่า​ไม่​จริง​ที่​มัน​เข้าใจ ​และ​ไม่​จริง​ที่​เรา​เข้าใจ​ว่า​มัน​ทำได้​อย่างไร https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11861094/ · ​คำตอบ​ของ Steven Piantadosi ​กับ Felix Hill https://arxiv.org/pdf/2208.02957 · ​คำของ Ellie Pavlick ​ว่า​ยัง​ไม่​มี​ฉันทา​มติ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10239679/ ​ความมั่นใจ 85%

​เปิด​ฝา​ดู ​เครื่อง​ที่​เรียน​ตา​เดิน​โอ​เทล​โล​ยี่สิบ​ล้าน​เกม ​ความผิด​กติกา​ราว 0.01 ​เปอร์เซ็นต์ ​เครื่อง​ตรวจ​ที่​ผิด​ต่ำสุด 1.7 ​เปอร์เซ็นต์ ​และ​การเขียน​ทับ​กระดาน​แล้ว​เครื่อง​เปลี่ยน​ตา​ตาม ​จาก​บทความ​ของ Li ​และ​คณะ https://arxiv.org/pdf/2210.13382 · ​การอ่าน​เป็น​หมาก​ของ​ฉัน​กับ​ของ​อีก​ฝ่าย ​จาก​บทความ​ของ Nanda ​และ​คณะ https://arxiv.org/pdf/2309.00941 · ​พิกัด​เมือง​กับ​ปี​ของ​คนใน​เครื่อง​ตระกูล Llama-2 ​และ​คำ​ว่า​ส่วนประกอบ​พื้นฐาน​ของ​แบบจำลอง​โลก ​จาก Gurnee ​กับ Tegmark https://arxiv.org/pdf/2310.02207 · ​ตาราง​คำ​รุ่นเก่า​ที่​อ่าน​พิกัด​ได้​เหมือนกัน ​เป็น​ฉบับร่าง​ของ​ผู้เขียน​คนเดียว​ปี 2026 https://arxiv.org/pdf/2603.04317 · ​เส้นทาง​แท็กซี่​นิวยอร์ก​ที่​เลี้ยว​ถูก​เกือบ​ทุกครั้ง​แต่​แผนที่​เบี้ยว ​จาก Vafa ​และ​คณะ https://arxiv.org/pdf/2406.03689 · ​การก​ลับ​คำถาม​กับ GPT-4 ​ใน​ปี 2023 ​ราว 79 ​กับ 33 ​เปอร์เซ็นต์ ​และ​คำเตือน​ของ​ผู้วิจัย​เอง https://arxiv.org/pdf/2309.12288 · ​บวก​เลข​สอง​หลักฐาน​สิบ 100 ​เปอร์เซ็นต์ ​ฐาน​เก้า 23.4 ​เปอร์เซ็นต์ ​กับ GPT-4 ​รุ่น​ปี 2023 https://arxiv.org/pdf/2307.02477 · ​เครื่อง​ที่​ถูก​ฝึก​ให้​คิด​ก่อน​ตอบ​ใน​ปี 2024 ​กับ​โจทย์​รุ่น​แปลก https://arxiv.org/pdf/2410.01792 · ​ฉัน​ไม่​พบ​การวัด​ซ้ำสอง​เรื่อง​หลังกับ​เครื่อง​รุ่น​วันนี้ ​ความมั่นใจ 80%

​ซิป ​นักศึกษา​ปริญญาโท​สิบ​หก​คน​ที่​เยล ​คะแนน​หนึ่ง​ถึง​เจ็ด ​ของใช้​ใน​บ้าน ​คะแนน​ที่​ลดลง​หลัง​อธิบาย​และ​ขึ้น​อีก​หลัง​อ่าน​คำอธิบาย​ของ​ผู้เชี่ยวชาญ ​และ​ความรู้​แบบ​อื่น​ที่​ลด​น้อยหรือ​ไม่​ลด ​จาก​บทความ​ของ Leonid Rozenblit ​กับ Frank Keil ​ปี 2002 https://cogdevlab.yale.edu/sites/default/files/files/rozenblit%20&%20keil%20%202002.pdf · ​ถุงน่อง​สี่​คู่ ​คน​ห้าสิบ​สอง​คน ​เกือบ​สี่​เท่า ​และ​สายตา​เป็นห่วง ​จาก​บทความ​ของ Richard Nisbett ​กับ Timothy Wilson ​ปี 1977 https://home.csulb.edu/~cwallis/382/readings/482/nisbett%20saying%20more.pdf · ​รูปหน้า​ที่​ถูก​สลับ 46 ​จาก 354 ​รอบ ​ไม่​เกิน​ราว​หนึ่งในสี่ ​ผม​สีเข้ม ​และ​ความมั่นใจ​ที่​เท่ากัน ​จาก​บทความ​ของ Petter Johansson ​และ​คณะ ​ปี 2005 https://www.lucs.lu.se/fileadmin/user_upload/lucs/2011/01/Johansson-et-al.-2005-Failure-to-Detect-Mismatches-Between-Intention-and-Outcome-in-a-Simple-Decision-Task.pdf · ​การบวก 36 ​กับ 59 ​เป็นราย​งาน​ของ​บริษัท Anthropic ​เกี่ยวกับ​เครื่อง​รุ่น Claude 3.5 Haiku ​ของ​ตัวเอง ​เดือน​มีนาคม 2025 ​ไม่​ใช่​งาน​ที่​คนนอก​ตรวจ https://www.anthropic.com/research/tracing-thoughts-language-model ​และ​ฉบับ​เต็ม https://transformer-circuits.pub/2025/attribution-graphs/biology.html · ​คำอธิบาย​ที่​ไม่​เอ่ยถึง​สิ่งชี้นำ ​กับ​เครื่อง​รุ่น​ปี 2023 ​จาก Turpin ​และ​คณะ https://arxiv.org/pdf/2305.04388 ​ความมั่นใจ 85%

​ชิม​ทุก​หม้อ ​การสำรวจ​นักวิจัย​ด้าน​ภาษา​กับ​คอมพิวเตอร์ ​เดือน​พฤษภาคม​ถึง​มิถุนายน 2022 ​คน​ตอบ​ใน​กลุ่มเป้าหมาย 327 ​คน ​ข้อความ​ที่​ถาม 51 ​เปอร์เซ็นต์​ที่​เห็นด้วย ​ค่า​เดา 49 ​และ 67 ​เปอร์เซ็นต์​เมื่อ​เครื่อง​ได้รับ​รู้​ภาพ​และ​ขยับ​ได้ ​จาก​บทความ​ของ Julian Michael ​และ​คณะ https://arxiv.org/pdf/2208.12852 · ​งาน​บาง​ชิ้น​ภายหลัง​รายงาน​ผิด​ว่า​คน​ตอบ​มี 480 ​คน ​ซึ่ง​คือ​จำนวน​ทั้งหมด ​ไม่​ใช่​กลุ่ม​ที่​นับ​ผล https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10068812/ · ​การสำรวจ​นักวิจัย 2,778 ​คนใน​ปี 2023 ​ไม่​มี​ข้อ​ที่​ถาม​ว่า​เครื่อง​เข้าใจ​ไหม ​ฉัน​จึง​ไม่​พบ​การสำรวจ​ที่​ถามถึง​เครื่องใน​วันนี้ https://arxiv.org/pdf/2401.02843 ​ความมั่นใจ 85%

๏

​ข้อ​ที่จะ​ล้ม​เล่ม​นี้​ได้ ​คือ​การทด​สอบ​ที่​ทั้งสองฝ่าย​ตกลง​กัน​ล่วงหน้า​ว่า​จะ​ยอมรับ​ผล ​ว่า​เครื่อง​เข้าใจ​หรือไม่​เข้าใจ ​แล้ว​มี​คน​ทำการ​ทดสอบ​นั้น​จริง ​จาก​ที่​ฉัน​หา ​ยัง​ไม่​มี​การทด​สอบ​แบบ​นั้น ​และ​เล่ม​นี้​ไม่​ได้​อ้างว่า​เครื่อง​เข้าใจ ​หรือไม่​เข้าใจ