11 · นักท่องเที่ยวในเมืองตัวเอง
ใบเสร็จ · บัตรเข้าชมพระบรมมหาราชวังและวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ชาวต่างชาติ: 500 บาท · คนไทย: ไม่เสียค่าใช้จ่าย
ลุงเก็บ อยู่กรุงเทพฯ มาสี่สิบปี: ยังไม่เคยไป
ราคาบัตรเป็นของจริง ลุงเก็บแต่งขึ้น แรงเดียวกับที่ทำให้คนยัดงานใส่โควตาก่อนเที่ยงคืนวันอาทิตย์ คือแรงที่พานักท่องเที่ยวไปดูสิ่งที่คนในเมืองไม่เคยไปดู ปัญหาไม่เคยอยู่ที่แรง มันอยู่ที่แรงนั้นถูกเล็งไปที่อะไร
ถึงตรงนี้ เล่มนี้เล่าแต่ส่วนที่นิสัยใช้ให้คุ้มกินเรา บทนี้เล่าส่วนที่มันให้
คนในเมืองไปทีหลังเสมอ
ปี 2010 นักวิจัยสองคน Shu กับ Gneezy ถามนักท่องเที่ยวกับคนในเมืองว่าไปสถานที่สำคัญของเมืองมาแล้วกี่แห่ง นักท่องเที่ยวที่อยู่สองสัปดาห์ไปมาแล้วเฉลี่ย 4.4 แห่ง คนที่อยู่ในเมืองนั้นมาไม่ถึงปีไปมา 3.1 แห่ง และคนที่อยู่มายี่สิบปีขึ้นไป ไปมาเฉลี่ยราวห้าแห่ง น้อยกว่านักท่องเที่ยวที่อยู่สามสัปดาห์ ซึ่งไปมา 5.5 แห่ง หกในสิบของครั้งที่คนในเมืองไปเยือนสถานที่เหล่านั้น เกิดขึ้นตอนพาแขกต่างเมืองไป
แล้วพวกเขาก็ถามคนที่ย้ายออกจากชิคาโกไปแล้ว ว่าไปสถานที่สำคัญของเมืองเมื่อไร จากการไปเยือน 219 ครั้ง 40 เปอร์เซ็นต์เกิดในหกเดือนสุดท้ายก่อนย้าย และ 18 เปอร์เซ็นต์เกิดในสองสัปดาห์สุดท้าย คนเหล่านี้ไม่ได้เลื่อนเพราะไม่ชอบ เมื่อถามว่าสนุกไหม คะแนนเฉลี่ยคือ 6.02 จาก 7
สิ่งที่ทำให้นักท่องเที่ยวไปดูมากกว่าคนในเมือง ไม่ใช่ความสนใจที่มากกว่า มันคือวันกลับที่ตายตัว คนในเมืองมีเวลาไม่จำกัด และเวลาที่ไม่จำกัดคือเวลาที่ไม่มีวันไหนเป็นวันที่ต้องไป
บัตรที่หมดอายุเร็วถูกใช้มากกว่า
ทีมเดียวกันทดลองกับนักศึกษา 64 คน แจกบัตรกำนัลร้านขนมฝรั่งเศส ใช้แลกเค้กหนึ่งชิ้นกับเครื่องดื่มหนึ่งแก้ว ครึ่งหนึ่งได้บัตรที่หมดอายุในสามสัปดาห์ อีกครึ่งได้บัตรที่หมดอายุในสองเดือน บัตรสามสัปดาห์ถูกใช้ 10 จาก 32 ใบ หรือ 31 เปอร์เซ็นต์ บัตรสองเดือนถูกใช้ 2 จาก 32 ใบ หรือ 6 เปอร์เซ็นต์
ก่อนแจกจริง อีกกลุ่มหนึ่งถูกถามให้ทำนาย และทำนายกลับข้าง ว่าบัตรที่มีเวลานานกว่าจะถูกใช้มากกว่า เพราะมีเวลาหาจังหวะ คนที่ไม่ได้ใช้บัตรรายงานว่าเสียดาย ในการทดลองอีกชุดด้วยบัตรดูหนัง บัตรที่หมดอายุในสองสัปดาห์ถูกใช้ 49 เปอร์เซ็นต์ บัตรหกสัปดาห์ถูกใช้ 35 เปอร์เซ็นต์
แรงที่ยังไม่ได้เล็ง
แรงที่ทำงานในบทที่ 7 กับแรงในบทนี้คือแรงเดียวกัน เส้นตายทำให้คนลงมือ หน่วยงานรัฐในสหรัฐฯ ใช้แรงนี้ซื้อโครงการไอทีที่ได้คะแนนคุณภาพต่ำกว่าช่วงอื่นของปี นักศึกษาใช้แรงเดียวกันไปกินเค้กที่ตัวเองชอบ คนที่กำลังจะย้ายเมืองใช้มันไปดูสิ่งที่อยากดูมาตลอด และหลานโปรใช้มันแต่งกลอนให้แมวที่ไม่มีตัวตน
ความเห็นของเล่มนี้คือ แรงอยากใช้ก่อนหมดเวลาควรเก็บไว้ และมันไม่ต้องมีใบเสร็จก็ทำงาน บัตรเค้กในการทดลองนั้นแจกฟรี แรงนี้ไม่ใช่ความผิดปกติ มันคือเครื่องยนต์ที่ทำให้สิ่งที่เลื่อนมาทั้งชีวิตได้เกิดขึ้น สิ่งที่มันขาดคือเป้า และเป้าต้องตั้งก่อนเส้นตายจะมาถึง ไม่ใช่สามชั่วโมงก่อนเที่ยงคืน เพราะสามชั่วโมงก่อนเที่ยงคืน ของที่อยู่ใกล้มือที่สุดมักเป็นกลอนเรื่องแมว
ถ้าถึงเส้นตายแล้วยังไม่มีเป้าที่ควรเล็ง บทที่ 7 ตอบไว้แล้ว ของที่เหลือคือค่าประกันที่จ่ายไปแล้ว ปล่อยให้มันหมดอายุไปได้ กระทรวงที่ไม่ต้องรีบใช้เงินให้หมด ก็เร่งใช้ช่วงสิ้นปีน้อยลงเอง
วันกลับของลุงเก็บ
ป้าพอ: ไปวัดพระแก้วกันไหม
ลุงเก็บ: ไปทำไม ฟรี ไปเมื่อไรก็ได้
ป้าพอ: นั่นแหละ สี่สิบปีแล้ว
ลุงเก็บ: ...
ป้าพอ: ทำเหมือนเราจะย้ายบ้านเดือนหน้า
วัดพระแก้วไม่เคยมีวันหมดอายุสำหรับลุงเก็บ และในข้อมูลของ Shu กับ Gneezy ของที่ไม่มีวันหมดอายุ คือของที่ถูกเลื่อน
วันอาทิตย์ถัดมา ลุงเก็บยืนอยู่หน้าพระอุโบสถครั้งแรกในชีวิต เขากลับบ้านมือเปล่า ไม่มีใบเสร็จให้เก็บใส่กล่อง และเป็นครั้งแรกในรอบหลายปี ที่เขากลับจากที่ไหนสักแห่งแล้วจำได้ว่าสวย ไม่ใช่จำได้ว่าคุ้ม
บทถัดไป · 13 / 1612 The Receipt That Grows