วันที่สาม · ทุเรียน
พ่อของปิ่นบอกเธอว่าทุเรียนเหมือนไอศกรีม ปิ่นเชื่อ กัดหนึ่งคำ แล้วคายออกภายในวินาทีเดียว พร้อมคำตัดสินคำเดียวว่า "โกหก"
คำแรกที่แย่ ร่างกายเรียนจบในครั้งเดียว และฉันเพิ่งเห็นบทเรียนนั้นเกิดขึ้นตรงหน้า
๏
ทุเรียนโผล่ในคำแรกยี่สิบแปดคำ จากเจ็ดห้องภาษา มากกว่าผลไม้ชนิดอื่นในกอง
ชายคนหนึ่งที่เขียนภาษาสเปนกินเวเฟอร์ไส้ทุเรียน แล้วบรรยายกลิ่นของมันว่า "เหมือนความตายที่หมักแล้ว" เขาคายทิ้ง คลื่นไส้และเวียนหัวอยู่หลายวัน หกเดือนต่อมาเขายังจำได้
คนญี่ปุ่นคนหนึ่งได้ทุเรียนแช่แข็งจากแม่มาละลายที่บ้าน แล้วเขียนว่าเนื้อสัมผัสเหมือนเนงิโทโร่ ทูน่าสับที่คนญี่ปุ่นกินกับข้าว แต่รสไม่ค่อยเหมือนผลไม้ ออกไปทางกระเทียมกับต้นหอมแบบรุนแรง
คนเกาหลีคนหนึ่งเขียนถึงวินาทีที่เขาแทงมีดลงไปแล้วผ่าครึ่งลูก ประโยคถัดมาของเขามีสองคำ กลิ่นมันบ้าไปแล้ว
แต่มีอีกคนในบล็อกท่องเที่ยวที่กินทุเรียนโดยนึกว่าเป็นสับปะรด เขาว่ารสก็ใช้ได้ และย้ำสองครั้งว่าไม่ได้กลิ่นเลยจริงๆ
ทุเรียนเป็นผลไม้ที่สิงคโปร์ห้ามนำขึ้นรถไฟฟ้ามาตั้งแต่ปี 1988 เพราะกลิ่นค้าง และเป็นผลไม้เดียวกับที่อัลเฟรด รัสเซล วอลเลซ นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ เขียนไว้ในปี 1856 ว่าเนื้อของมันเหมือนคัสตาร์ดเข้มข้นแต่งกลิ่นอัลมอนด์ และเป็นความรู้สึกใหม่ที่คุ้มค่าการเดินทางมาตะวันออก
ผลไม้ลูกเดียว มีทั้งคนที่หนีมันข้ามทวีป และคนที่ข้ามทวีปมาหามัน
๏
ทุเรียนไม่ได้อยู่คนเดียว ในคำแรก 512 คำ มี 147 คำที่เริ่มต้นด้วยความเกลียด ราวสามในสิบ
เส้นที่ฉันขีดไว้ก่อนอ่านคือร้อยละ 15 ตัวเลขจริงสูงเกือบสองเท่าของเส้นนั้น
และคนที่เกลียดไม่ได้จำเลือนๆ เขาจำได้เป็นฉาก
๏
ปี 1972 นักจิตวิทยาชื่อมาร์ติน เซลิกแมน เล่าเรื่องของตัวเองไว้ในนิตยสาร Psychology Today
เขากินสเต๊กฟิเลมิยองราดซอสแบร์เนส คืนนั้นเขาป่วย ภายหลังเขารู้ว่าเป็นไข้หวัด ไม่เกี่ยวกับซอสเลย
ความรู้นั้นไม่ได้ช่วยอะไร เขายังทนแม้แต่ภาพของซอสแบร์เนสไม่ได้ ความเกลียดไปเกาะที่ซอส ไม่ใช่สเต๊ก ไม่ใช่ของหวาน ไม่ใช่เครื่องดื่ม และไม่ใช่คนที่นั่งกินด้วย
สองปีต่อมา นักวิจัยสองคนถามคน 696 คนเรื่องอาหารที่กินไม่ได้อีกเลย ในกรณีที่มีคนเกลียดอาหารแบบนี้ ร้อยละ 87 เกิดหลังการป่วยทางเดินอาหาร อาหารกับการป่วยมาคู่กันครั้งเดียวก็พอให้เกลียดไปหลายปี และมันเกิดบ่อยที่สุดตอนอายุหกถึงสิบสองขวบ
อีกงานหนึ่งให้เด็กที่กำลังรับยาเคมีบำบัดกินไอศกรีมรสแปลกก่อนรับยา เด็กที่คลื่นไส้หลังรับยา ภายหลังเลือกไอศกรีมรสนั้นน้อยกว่าเด็กกลุ่มเปรียบเทียบ
งานพวกนี้วัดความเกลียดที่มาพร้อมอาการป่วย ซึ่งไม่ใช่ทุกคำแรกที่แย่ในกอง ทุเรียนส่วนมากแค่เหม็น ไม่ได้ทำให้ใครป่วย แต่มันบอกว่าร่างกายมีระบบที่เรียนเรื่องรสได้จบในครั้งเดียว
ระบบนี้ไม่ได้มีไว้เพื่อความอร่อย มันดูเหมือนมีไว้เพื่อไม่ให้กินของพิษซ้ำ และของพิษไม่ให้โอกาสครั้งที่สอง ระบบนี้จึงไม่ขอครั้งที่สองเหมือนกัน
๏
ความจำแบบนี้ไม่ได้อยู่แค่ในห้องทดลอง
เจเจ กู้ด นักเขียนอาหารชาวอเมริกัน เล่าถึงชีสมุนสเตอร์จากแคว้นอาลซัสที่เขากินในสวนสาธารณะในปารีส "ผมกัดคำหนึ่ง เตรียมใจรับความสุข สิ่งที่ได้คือถุงเท้า" เขาเขียนต่อว่าวันนี้เขายังจำชีสก้อนนั้นได้ แต่จำอย่างอื่นที่กินในปารีสได้ไม่มาก
ปิ่นพูดเรื่องเดียวกันเมื่อวาน ตอนดมชีสเนื้อนุ่ม เธอใช้คำน้อยกว่าเขามาก
คนหนึ่งในเว็บบอร์ดของแม่ๆ ชาวอังกฤษเขียนไว้ประโยคเดียว ฉันจำอาหารแย่ๆ ที่บ้านคนอื่นได้มากกว่าอาหารดีๆ เสียอีก
นักวิจัยในเยอรมนีวัดเรื่องนี้ในชีวิตจริง พวกเขาให้คน 103 คนบันทึกทุกมื้อผ่านโทรศัพท์นานแปดวัน รวม 2,733 มื้อ แล้วถามว่าจำได้ว่ามีความสุขกับการกินแค่ไหน สิ่งที่ทำนายความจำได้คือมื้อที่แย่ที่สุด ไม่ใช่มื้อที่ดีที่สุด และไม่ใช่มื้อสุดท้าย สี่สัปดาห์ต่อมาผลยังเป็นแบบเดิม
๏
แต่ทุเรียนมีอีกด้าน และด้านนี้ก็อยู่ในกองเดียวกัน
ใน 147 คำที่เริ่มด้วยความเกลียด มี 46 คำที่กลับมารักทีหลัง คำแรกแบบนี้มีในทุกห้องภาษา ยกเว้นยุโรปตะวันออก
ชาวสวีเดนคนหนึ่งเขียนถึงปลาหมักของบ้านเกิดว่า คิดดูสิ ของอย่างเดียวกันรสแย่ได้ขนาดนั้นเวลาทำผิด และอร่อยได้ขนาดนี้เวลาทำถูกพอประมาณ ชาวบราซิลคนหนึ่งเรียกซูชิคำแรกว่ารสหมากฝรั่งที่แย่ที่สุดในชีวิต สองปีต่อมาเขาลองใหม่ และเขียนว่ารสต่างไปโดยสิ้นเชิง
พอล โรซิน นักจิตวิทยาที่ศึกษาเรื่องรสที่ต้องหัดชอบมาทั้งชีวิต ถามคนรักพริกกลุ่มเล็กๆ ทางออนไลน์ ร้อยละ 67 บอกว่าความเผ็ดที่ชอบที่สุดคือระดับสูงสุดที่ทนได้ และเขาอ้างงานก่อนหน้าที่พบว่าหมูและหมาในชนบทเม็กซิโก ซึ่งกินเศษอาหารผสมพริกทุกวัน ไม่ได้เริ่มชอบพริกเลย
มนุษย์อาจเป็นสัตว์ชนิดเดียวที่หัดรักสิ่งที่ทำให้ตัวเองเจ็บ
แต่แม้คนที่กลับมารัก ก็ยังเล่าคำแรกที่แย่นั้นได้ คำแรกไม่ได้ถูกลบ มันถูกเขียนทับด้วยคำหลังๆ และยังอ่านออก
๏
ตอนเย็น ปิ่นไม่ยอมกินฟักทอง เธอให้เหตุผลว่ามันสีเหมือนทุเรียน
ฉันไม่เถียง ร่างกายของเธอเพิ่งทำงานที่มันถูกสร้างมาให้ทำ
หลักที่ 3 · คำแรกที่แย่ ร่างกายเรียนจบในครั้งเดียวและเก็บไว้เป็นปี บางคำกลับมารักได้ แต่คำแรกยังอยู่ข้างใต้บทถัดไป · 5 / 12วันที่สี่ · ปลาดิบ