4 · ถนนเดินทางเดียว
แผ่นคอร์ดทำงานดีจนน่าสงสัย เปิดมันขึ้นมา มือก็ขยับตามได้ทันที ปิดมันลง เพลงก็หายไปพร้อมกัน
แผ่นคอร์ดส่งคำสั่งจากตาไปถึงมือโดยไม่แวะที่หู เล่นตามมันพันรอบ ทางจากหูไปมือก็ยังไม่เคยถูกใช้สักครั้ง
ดนตรีจำนวนมากในโลกเดินทางอีกทางหนึ่ง ดนตรีไทยแบบดั้งเดิมสืบทอดด้วยการต่อเพลง ครูบรรเลงให้ฟังทีละวรรค ศิษย์จำแล้วบรรเลงตาม โน้ตที่มีใช้กันเป็นเครื่องช่วยจำที่อยู่ข้างในประเพณีปากต่อปาก หนังสือปี 2002 ของนักวิจัยการศึกษาดนตรี Lucy Green สัมภาษณ์นักดนตรีป๊อปและร็อกสิบสี่คน อายุตั้งแต่สิบห้าถึงห้าสิบ วิธีหลักที่พวกเขาเล่าตรงกันคือการฟังแผ่นเสียงแล้วเล่นตาม และในปี 2018 Paul McCartney บอกในรายการโทรทัศน์ว่าเขาอ่านและเขียนโน้ตไม่เป็น และไม่มีสมาชิกคนไหนของ The Beatles ทำได้
ทางนั้นยังเปิดอยู่ แผ่นคอร์ดไม่ได้ปิดมัน มันแค่ทำให้ไม่ต้องใช้
ทำไมการเล่นตามแผ่นคอร์ดเป็นร้อยรอบถึงไม่ฝากอะไรไว้ที่หู คำตอบอยู่ในงานวิจัยเรื่องการเรียนรู้ที่ไม่เกี่ยวกับดนตรีเลย
ปี 2006 นักจิตวิทยา Henry Roediger กับ Jeffrey Karpicke ให้นักศึกษาอ่านบทความสั้น กลุ่มหนึ่งได้ช่วงอ่านสี่ช่วง อีกกลุ่มได้ช่วงอ่านช่วงเดียว แล้วทดสอบตัวเองด้วยการเขียนสิ่งที่จำได้อีกสามช่วง ห้านาทีหลังจากนั้น กลุ่มอ่านซ้ำจำได้มากกว่า แปดสิบสามต่อเจ็ดสิบเอ็ดเปอร์เซ็นต์ หนึ่งสัปดาห์ต่อมาผลกลับด้าน กลุ่มที่ทดสอบตัวเองจำได้หกสิบเอ็ด กลุ่มอ่านซ้ำเหลือสี่สิบ
ในเวลาอ่านที่ได้รับ กลุ่มอ่านซ้ำไล่อ่านบทความไปราวสิบสี่เที่ยว อีกกลุ่มราวสามเที่ยวกว่า และกลุ่มที่อ่านมากกว่าสี่เท่านั้นคือกลุ่มที่มั่นใจที่สุดว่าตัวเองจะจำได้ ความลื่นไหลขณะฝึกให้ความรู้สึกเหมือนการเรียนรู้ แต่มันไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
แผ่นคอร์ดคือการอ่านซ้ำ มันลื่น มันสบาย และมันไม่เคยขอให้คุณเดาก่อนว่าคอร์ดต่อไปคือตัวไหน การเดา ผิด แล้วได้ยินว่าผิด คือข้อมูลชิ้นเดียวที่ทางจากหูไปมือใช้สร้างตัวเอง ผลของการสร้างคำตอบเองก่อนเห็นคำตอบมีชื่อเรียกว่า generation effect และมีรายงานตั้งแต่ปี 1978
ในดนตรีมีหลักฐานที่ใกล้กว่านั้น ปี 2010 นักวิจัยให้นักศึกษาดนตรียี่สิบสี่คนฟังทำนองแล้วเล่นตามด้วยหู คนที่โตมากับการเล่นดนตรีนอกห้องเรียนใช้จำนวนรอบการฟังน้อยกว่าคนที่ฝึกมาทางโน้ตอย่างเดียว กว่าจะเล่นได้ถูก การฝึกทางตามาหลายปีไม่ได้พาทางหูมาด้วย
จำนวนปีก็บอกเรื่องเดียวกัน การศึกษานักไวโอลินสามสิบเก้าคนที่วัดชั่วโมงฝึกอย่างระมัดระวังพบว่า ชั่วโมงฝึกอธิบายความต่างของฝีมือได้ราวหนึ่งในสี่ และกลุ่มที่เล่นดีที่สุดไม่ได้ฝึกมากกว่ากลุ่มที่เล่นดี ค่าเฉลี่ยของกลุ่มที่เล่นดีสูงกว่าด้วยซ้ำ แม้ความต่างนั้นจะไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ชั่วโมงนับได้เฉพาะเมื่อมันฝึกสิ่งที่คุณต้องใช้
ยังไม่มีงานวิจัยไหนเทียบคนหัดกีตาร์จากแผ่นคอร์ดหรือแท็บกับคนหัดด้วยหูโดยตรง สิ่งที่ใกล้ที่สุดคือห้องเรียนเดียวยี่สิบสองคนที่ไม่ได้สุ่มแบ่งกลุ่ม กลุ่มที่ฟังแล้วเลียนแบบได้คะแนนสูงกว่ากลุ่มอ่านโน้ต จากกรรมการที่ไม่รู้ว่าใครอยู่กลุ่มไหน กลไกมีหลักฐานแน่น ส่วนการวัดบนกีตาร์ตรงๆ ยังว่าง
แผ่นคอร์ดไม่ใช่ศัตรู มันแค่ถูกวางผิดลำดับ วางมันไว้หลังความพยายาม แล้วมันจะกลายเป็นครู
สิ่งที่ทำคืนนี้: เลือกเพลงที่คุณร้องได้ทั้งเพลงแต่ยังเล่นตามแผ่นคอร์ดอยู่ ปิดแผ่นคอร์ด ร้องท่อนแรก แล้วหาคอร์ดแรกด้วยการกดทีละตัวจนเสียงกีตาร์เข้ากับเสียงร้อง ให้เวลาหนึ่งนาที หมดเวลาแล้วค่อยเปิดแผ่นคอร์ดตรวจ
จะรู้ว่าบทนี้ผิดเมื่อ: ทำทุกคืนสองสัปดาห์ด้วยเพลงที่ต่างกัน แล้วจำนวนคอร์ดที่คุณหาเจอเองก่อนเปิดดูไม่เพิ่มขึ้นเลย
แหล่ง:
- Myers-Moro, P. (1990). Musical notation in Thailand. Journal of the Siam Society, 78(1), 101–108 — https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1990/03/JSS_078_1j_MyersMoro_MusicalNotationInThailand.pdf
- Green, L. (2002). How Popular Musicians Learn: A Way Ahead for Music Education. Ashgate. นักดนตรี 14 คน อายุ 15–50 ปี · Green, L. (2008). Music, Informal Learning and the School. Ashgate
- Paul McCartney ในรายการ 60 Minutes ออกอากาศ 30 กันยายน 2018 — https://globalnews.ca/news/4503916/paul-mccartney-cant-read-music/
- Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249–255. การทดลองที่ 2 มีผู้เข้าร่วม 180 คน — http://psychnet.wustl.edu/memory/wp-content/uploads/2018/04/Roediger-Karpicke-2006_PsychSci.pdf
- Slamecka, N. J., & Graf, P. (1978). The generation effect: delineation of a phenomenon. Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory, 4, 592–604
- Woody, R. H., & Lehmann, A. C. (2010). Student musicians' ear-playing ability as a function of vernacular music experiences. Journal of Research in Music Education, 58, 101–115. 24 คน เล่มนี้พิมพ์เฉพาะทิศทางของผล เพราะจำนวนรอบที่แน่นอนยังยืนยันจากต้นฉบับไม่ได้ — https://eric.ed.gov/?id=EJ889094
- Macnamara, B. N., & Maitra, M. (2019). The role of deliberate practice in expert performance: revisiting Ericsson, Krampe & Tesch-Römer (1993). Royal Society Open Science, 6, 190327. นักไวโอลิน 39 คน ชั่วโมงฝึกอธิบายได้ราว 26% กลุ่มดีฝึกเดี่ยว 9,844 ชั่วโมง กลุ่มดีที่สุด 8,224 ชั่วโมงเมื่ออายุ 18 ต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ — https://artscimedia.case.edu/wp-content/uploads/sites/141/2019/10/03143050/Macnamara-Maitra-2019.pdf
- Apro, F., & Siebenaler, D. (2017). Música Hodie, 16(2). ห้องเรียนเดียว 22 คน ไม่ได้สุ่มกลุ่ม คะแนนเฉลี่ย 3.07 เทียบกับ 2.50 จากกรรมการสี่คน — https://revistas.ufg.br/musica/article/view/45342