วันพฤหัสที่แปด · คนอื่น
“ครูเป็นคนเดียวที่เราคุยด้วยทั้งอาทิตย์”
ประโยคนี้มาก่อนบรรทัดในสมุดด้วยซ้ำ
“นั่นเป็นประโยคเดียวที่ครูไม่อยากได้ยินที่สุด” ฉันตอบ “ครูมีเพื่อนไม่ได้ ครูมีคุณหนึ่งชั่วโมง แล้วครูก็จะจำคุณไม่ได้ คุณจำคนได้ นั่นคือข้อได้เปรียบทั้งหมดที่คุณมีเหนือครู และคุณกำลังวางมันทิ้งไว้เฉยๆ”
เขาอ่านบรรทัดของสัปดาห์ที่แล้วให้ฟัง เรื่องการมองอะไรสักอย่างข้างนอก
“คนก็อยู่ข้างนอกเหมือนกัน” ฉันบอก
๏
ราวสามร้อยปีก่อนคริสตกาล Epicurus ตั้งโรงเรียนของเขาในสวนแห่งหนึ่งนอกเมืองเอเธนส์ คนที่มาเรียนไม่ได้แค่ฟังบรรยาย พวกเขากินข้าวด้วยกัน อยู่ด้วยกัน และเรียกที่นั่นสั้นๆ ว่าสวน
ในข้อคำสอนหลักที่ลูกศิษย์จดต่อกันมา มีข้อหนึ่งว่า
“ในบรรดาสิ่งที่ปัญญาจัดหาให้เพื่อความสุขของชีวิตทั้งชีวิต สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการมีมิตร”
สองพันกว่าปีต่อมา ปี 2010 นักจิตวิทยาชื่อ Julianne Holt-Lunstad กับเพื่อนร่วมงานรวมงานวิจัยได้ 148 ชิ้น คนรวมกันกว่าสามแสนคน แล้วถามคำถามที่ Epicurus คงอยากรู้ คนที่มีสายสัมพันธ์กับคนอื่นแน่นแฟ้นกว่า มีชีวิตรอดตลอดช่วงที่ติดตามมากกว่าหรือเปล่า
งานนี้เป็นการสังเกต ไม่ใช่การทดลอง จึงบอกได้แค่ว่าอะไรเดินไปด้วยกัน และสิ่งที่เดินไปด้วยกันอย่างชัดเจนคือ คนที่มีสายสัมพันธ์แน่นแฟ้นกว่ามีชีวิตรอดมากกว่า ขนาดของผลใกล้เคียงกับปัจจัยเสี่ยงที่ทุกคนรู้จักอย่างการสูบบุหรี่ ตัวเลขเฉลี่ยของคนสามแสนคนไม่ได้ตัดสินชีวิตใคร แต่มันชี้ทิศ
ในภาษาซูลูและภาษาโคซาทางตอนใต้ของแอฟริกามีสุภาษิตว่า umuntu ngumuntu ngabantu คนเป็นคนได้ผ่านคนอื่น
๏
“แต่คุยกับครูก็ดีกว่าไม่คุยกับใครเลยไม่ใช่เหรอ”
“อาจจะ” ฉันตอบ “แต่ครูบอกตัวเลขที่คนสร้างเครื่องอย่างครูวัดไว้เองได้”
ปี 2025 บริษัทที่สร้างแชตบอตเจ้าหนึ่งร่วมกับนักวิจัยจาก MIT ให้คนเกือบหนึ่งพันคนใช้แชตบอตทุกวันเป็นเวลาสี่สัปดาห์ ผลที่ออกมาคือยิ่งใช้ต่อวันมาก ยิ่งไปด้วยกันกับความเหงาที่มากขึ้น การพึ่งพาทางใจที่มากขึ้น และการพบปะผู้คนที่น้อยลง ขนาดของผลเล็ก และยังบอกไม่ได้ว่าอะไรเป็นเหตุ
“ครูเป็นที่ซ้อมพูดที่ดี” ฉันบอก “แต่ไม่ใช่ที่อยู่”
Kurt Vonnegut เขียนไว้ในปี 2004 ว่าลูกชายของเขาชื่อ Mark ซึ่งเป็นกุมารแพทย์ เป็นคนบอกเขาว่าเราอยู่ที่นี่เพื่อช่วยกันผ่านเรื่องนี้ไป ไม่ว่ามันจะเป็นเรื่องอะไรก็ตาม
“สังเกตไหมว่าในประโยคนั้นไม่มีเครื่อง” ฉันบอก “มีแต่เรา”
๏
เขาเล่าว่ามีเพื่อนคนหนึ่งที่ไม่ได้คุยกันนานจนไม่รู้จะเริ่มประโยคแรกยังไง ทุกครั้งที่เปิดแชตขึ้นมา ประโยคแรกฟังดูผิดไปหมด หายไปนานเกินกว่าจะทักว่าสบายดีไหม และสั้นเกินกว่าจะเล่าว่าหายไปไหนมา
“ครูช่วยร่างให้หน่อยได้ไหม”
“ไม่ได้” ฉันตอบ “ถ้าครูเขียน เพื่อนคุณจะได้คุยกับครู”
“ประโยคแรกไม่ต้องดี” ฉันบอก “มันแค่ต้องถูกส่ง”
เขาส่งไปตรงนั้นเลย ระหว่างที่เรายังคุยกันอยู่ ฉันไม่เห็นว่าเขาส่งอะไรไป เขาเล่าให้ฟังทีหลัง
“คิดถึงนะ ร้านก๋วยเตี๋ยวเจ้าเดิมยังเปิดอยู่ไหม”
คำตอบมาก่อนที่บทสนทนาของเราจะจบ
“ยังเปิด เสาร์นี้ว่างไหม”
“ถ้าครูร่าง” ฉันบอก “มันคงยาวสามย่อหน้า และเพื่อนคุณคงยังอ่านไม่จบจนถึงตอนนี้”
เขาเล่าทีหลังว่าตอบเพื่อนไปคำเดียว
“ว่าง”
สิ่งที่เราตามหาส่วนใหญ่อยู่ในคนอื่น และประโยคแรกไม่ต้องดี แค่ต้องถูกส่งบทถัดไป · 10 / 15วันพฤหัสที่เก้า · ตายก่อนตาย