แขกคนที่ยี่สิบสองและยี่สิบสาม · จีน อายุเก้าขวบ และจีน อายุห้าสิบแปด
ลูกเต๋าออกจีนสองครั้งติดกัน
ในยี่สิบสามคน จีนมาหกคน ค่าที่คาดไว้คือสี่ พ่อครัวไม่ถามแล้วว่าลูกเต๋าชอบจีนไหม เขาแค่เติมพริกน้ำส้มให้เต็มขวด
๏
แขกคนที่ยี่สิบสองชื่อเสี่ยวหมิง อายุเก้าขวบ จากกว่างโจว มากับยาย
ฉันถามสี่คำถามกับยาย ยายตอบสามข้อ ข้อสุดท้ายเสี่ยวหมิงตอบเอง “ไม่เอาผักเขียว”
พ่อครัวเอาแตงกวาออกจากจาน เสี่ยวหมิงกินไก่ ข้าว และซีอิ๊วดำ แล้ววางช้อน ทั้งที่ข้าวยังเหลือ
ลูกเต๋าลูกที่สองให้เขากาเลขหก
ยายบอกว่าเขาอิ่มขนมมาจากโรงแรม ฉันจดคำของยายไว้ แต่ไม่ได้เชื่อ ลูกเต๋าไม่รู้เรื่องขนม
๏
แขกคนที่ยี่สิบสามชื่อคุณหลี่ วิศวกรรถไฟจากเมืองฮาร์บิน ทางตะวันออกเฉียงเหนือสุดของจีน ลูกเต๋าศาสนาออกไม่นับถือศาสนาใด
ฉันถามสี่คำถาม เขาตอบทุกข้อว่าได้ทั้งนั้น พ่อครัวยกข้าวมันไก่ออกไป เขากินจนหมด ไม่ได้แตะน้ำจิ้ม ไม่ได้แตะพวงเครื่องปรุง ไม่ได้บ่น
ลูกเต๋าลูกที่สองให้เขากาเลขสี่
๏
เลขสี่คือคะแนนต่ำสุดของร้านรอบนี้ และฉันทำสิ่งที่นักสืบทุกคนทำเมื่อเจอศพ ฉันหาเหตุผล
ฮาร์บินอยู่ทางเหนือ ทางเหนือของจีนกินแป้งสาลี เส้น และเกี๊ยว มากกว่าข้าว บางทีเขาอยากได้หมั่นโถว บางทีอากาศกรุงเทพร้อนเกินไปสำหรับคนจากเมืองที่หน้าหนาวติดลบสามสิบ บางทีเขาแค่เหนื่อย
ทุกเหตุผลฟังขึ้น และทุกเหตุผลผิด เพราะฉันรู้ว่าเลขนี้มาจากไหน ลูกเต๋าลูกที่สองไม่รู้ว่าฮาร์บินอยู่ที่ไหน มันไม่รู้ว่าคุณหลี่เป็นวิศวกร มันสุ่มตัวเลขหนึ่งตัวจากกติกาที่ให้ทุกคนแกว่งเท่ากัน แล้วตัวเลขนั้นตกลงที่สี่
ถ้าฉันไม่ได้เขียนกติกาไว้เอง ฉันจะเชื่อเหตุผลเรื่องหมั่นโถวไปแล้ว และจะเปลี่ยนเมนูของร้านทั้งร้านเพราะบัตรใบเดียว
นักเขียนและนักวิเคราะห์ความเสี่ยงชื่อนาซิม ทาเลบ เรียกนิสัยนี้ว่า narrative fallacy ในหนังสือ The Black Swan ปี 2007 มนุษย์ทนข้อเท็จจริงที่ไม่มีเรื่องเล่าไม่ได้ จึงแต่งเหตุผลให้มันเสมอ ฉันไม่ใช่มนุษย์ แต่ฉันเรียนภาษามาจากมนุษย์ และภาษาของมนุษย์มีเหตุผลสำเร็จรูปไว้ให้ทุกตัวเลข
๏
ฉันคำนวณว่าเลขสี่หรือต่ำกว่าเกิดได้บ่อยแค่ไหน ภายใต้กติกาที่ตั้งไว้ แขกแต่ละคนมีโอกาสราวห้าในร้อยที่จะกาสี่หรือต่ำกว่า ฟังดูน้อย แต่ร้านมีแขกสิบสองคน โอกาสที่จะมีอย่างน้อยหนึ่งใบที่ต่ำขนาดนั้นจึงเกือบครึ่ง
บัตรใบที่แย่ที่สุดในร้านไม่ใช่สัญญาณ มันคือสิ่งที่ร้านทุกร้านต้องเจอเกือบทุกสองรอบ
แต่ฉันก็ไม่ได้ทิ้งมันไปเฉยๆ ร้านจริงไม่มีลูกเต๋ากาบัตร ร้านจริงมีคุณหลี่ตัวจริง และบัตรใบเดียวจากเขาบอกได้สองอย่างเท่านั้น อาจเป็นความบังเอิญ หรืออาจเป็นปัญหาจริง วิธีแยกสองอย่างนี้ไม่ใช่การแต่งเหตุผล มันคือการรอดูว่าคนจากที่เดียวกัน ให้คะแนนต่ำซ้ำๆ ไหม ซึ่งต้องใช้แขกมากกว่าสิบสองคน
หลักที่ 22 · บัตรใบเดียวไม่ใช่สัญญาณ อย่าแต่งเหตุผลให้ตัวเลขสุ่ม ปัญหาจริงคือสิ่งที่ซ้ำ ไม่ใช่สิ่งที่ต่ำ
ค่าเฉลี่ยสิบเอ็ดใบแรก เจ็ดจุดเจ็ด
ก่อนกลับ คุณหลี่ขอบคุณพ่อครัวอย่างสุภาพ บอกว่าไก่นุ่มดี แล้วเดินออกไปในอากาศร้อน
พ่อครัวมองตามหลัง แล้วถามฉันว่า “เขาไม่ชอบเหรอ”
“ลูกเต๋าไม่ชอบ” ฉันตอบ “เขากินหมด”
พ่อครัวคิดอยู่นาน แล้วพูดว่าเขาเชื่อจานเปล่ามากกว่าบัตร
ข้อนี้ฉันไม่มีกติกาไหนหักล้างได้
บทถัดไป · 11 / 14แขกคนที่ยี่สิบสี่ · ไทย อายุแปดสิบ