วันที่หนึ่ง
เวลาในเมือง: วันที่ 1 · เวลาที่เหลือ: ตลอดไป
ข้อเสนอให้อยู่ตลอดไปไม่ใช่ความคิดของคนโง่ และไม่ใช่ความคิดของคนกลัวตายอย่างเดียว นักปรัชญาบางคนเห็นว่ามันเป็นเรื่องที่ถูกต้องทางศีลธรรมด้วยซ้ำ ใครจะบอกว่าความตายทำให้ชีวิตมีค่า ต้องตอบพวกเขาให้ได้ก่อน เล่มนี้จะไม่ข้ามด่านนี้
๏
วันแรกในเมืองหลังเที่ยงคืนเริ่มแบบนี้
คุณตื่นขึ้นในร่างที่ไม่ปวดตรงไหนเลย เข่าที่เคยลั่นทุกครั้งที่ลุกจากเก้าอี้เงียบไปแล้ว ข้างนอกเป็นปีที่คุณเลือก จะเป็นปีที่คุณอายุยี่สิบ หรือปีก่อนคุณเกิดที่เคยเห็นแต่ในรูปก็ได้ ร้านกาแฟที่ปิดไปนานแล้วยังเปิดอยู่ คนที่ข้ามมาก่อนคุณยังนั่งอยู่ที่โต๊ะเดิม
สำหรับคนที่นอนอยู่บนเตียงมากว่าสี่สิบปีแบบ Yorkie แค่ได้วิ่งก็เป็นวันที่ดีที่สุดในชีวิตแล้ว
วันแรกไม่มีข้อเสียให้เขียนถึงมากนัก นอกจากคุณอาจลืมไปแล้วว่าความเหนื่อยรู้สึกอย่างไร
๏
ปี 2005 Nick Bostrom นักปรัชญาที่ Oxford ตีพิมพ์นิทานเรื่องหนึ่งในวารสารจริยศาสตร์การแพทย์ ชื่อนิทานมังกรทรราช สามปีก่อนที่เขาจะร่วมเขียนแผนที่ทางไปสู่การจำลองสมอง
กาลครั้งหนึ่งมีมังกรตัวหนึ่งเรียกเครื่องบรรณาการเป็นคนนับหมื่นทุกวัน ตอนแรกผู้คนสู้ แล้วก็แพ้ นานเข้าพวกเขาเลิกสู้ และเริ่มอยู่กับมันได้
ผู้รู้ในอาณาจักรอธิบายว่ามังกรเป็นเรื่องธรรมชาติ มันมีที่ทางของมัน การที่ชีวิตต้องจบทำให้ชีวิตมีค่า เดี๋ยวโลกหน้าก็ชดเชยให้ และถ้าวันหนึ่งฆ่ามังกรได้ คนที่ทำงานรอบๆ เรื่องนี้จะตกงานกันหมด
วันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์บอกว่าสร้างอาวุธฆ่ามังกรได้ อาณาจักรลังเล ประชุมแล้วประชุมอีก เลื่อนแล้วเลื่อนอีก ระหว่างที่เลื่อน รถไฟขนคนไปให้มังกรก็ยังวิ่งทุกวัน
ข้อสรุปของ Bostrom ตรงไปตรงมา ความแก่และความตายจากความแก่คือมังกรตัวนั้น และคำอธิบายสวยๆ ทั้งหมดว่าทำไมความตายดี อาจเป็นแค่สิ่งที่มนุษย์เล่าให้ตัวเองฟัง เพราะที่ผ่านมาไม่มีทางเลือกอื่น ทุกวันที่เลื่อนการต่อสู้ออกไปคือความผิดพลาดทางศีลธรรม
๏
ข้อหาที่หนักที่สุดของฝั่งที่ไม่อยากเป็นอมตะคือความเบื่อ อยู่ไปเรื่อยๆ ก็ต้องเบื่อสักวัน
ปี 1994 นักปรัชญาชาวอเมริกันชื่อ John Martin Fischer ตอบข้อหานี้ไว้ เขาแยกความสุขเป็นสองแบบ
แบบแรกหมดไปเมื่อได้แล้ว เช่นการพิสูจน์ว่าตัวเองปีนเขาลูกหนึ่งได้ หรือการได้เป็นที่หนึ่ง ทำสำเร็จครั้งหนึ่งก็จบ ไม่มีใครอยากพิสูจน์เรื่องเดิมซ้ำทุกวัน
แบบที่สองทำซ้ำได้ อาหารอร่อย ไวน์ดี เพลงที่ชอบ ความใกล้ชิดกับคนที่รัก Fischer ยกตัวอย่างเพลงของ Bach บทหนึ่งที่เขาฟังกี่ครั้งก็ยังอยากฟังอีก ความสุขแบบนี้ไม่ได้หมดไปเพราะได้แล้ว มันเติมใหม่ได้
Fischer บอกว่าความเบื่อมาจากการใช้ของเดิมถี่เกินไป และมีของให้เลือกน้อยเกินไป ไม่ได้มาจากความไม่รู้จบ ถ้ามีความสุขแบบทำซ้ำได้หลายแบบและเว้นระยะดีๆ ชีวิตที่ไม่จบไม่จำเป็นต้องน่าเบื่อ
เขาไม่ได้บอกว่าความเป็นอมตะต้องดี เขาบอกแค่ว่ามันไม่ต้องแย่เสมอไป และนั่นก็พอจะล้มข้ออ้างที่ว่ามันต้องแย่แน่ๆ ได้
๏
ยังมีอีกเสียงหนึ่ง John Harris นักชีวจริยศาสตร์ที่ Manchester ชี้ว่าการช่วยชีวิตคนทุกครั้งในโรงพยาบาลก็คือการเลื่อนความตายออกไป ถ้าเลื่อนห้านาทีเป็นเรื่องดี เลื่อนห้าสิบปีก็ไม่ควรกลายเป็นเรื่องผิด
ข้อนี้คมกว่าที่ฟังครั้งแรก ไม่มีใครบอกหมอห้องฉุกเฉินให้ปล่อยคนไข้ตายเพราะความตายทำให้ชีวิตมีความหมาย ถ้าเราไม่พูดแบบนั้นกับคนไข้คนหนึ่งตรงหน้า เราก็ควรระวังเวลาจะพูดมันกับมนุษยชาติ
๏
เล่มนี้รับข้อโต้แย้งทั้งสามข้อไว้จริงๆ ไม่ได้ตั้งไว้เพื่อล้มทีหลัง
ความเชื่อว่าความตายให้ความหมายกับชีวิต อาจมีส่วนที่เป็นองุ่นเปรี้ยวอยู่จริง เราพูดว่าของที่เอื้อมไม่ถึงไม่อร่อย เพราะเอื้อมไม่ถึง ถ้าวันหนึ่งเอื้อมถึง เราต้องมีเหตุผลที่ดีกว่านั้น
ข้อเสนอให้อยู่ต่อไม่ได้โง่ และใครจะบอกว่าความตายทำให้ชีวิตมีค่า ต้องตอบมังกรตัวนี้ให้ได้ก่อน
๏
แต่ข้อแก้ของ Fischer มีเงื่อนไขซ่อนอยู่หนึ่งข้อ ความสุขแบบทำซ้ำได้จะทำงานก็ต่อเมื่อคุณยังอยากได้มันอยู่
ถ้าวันหนึ่งคุณไม่อยากอะไรอีกแล้วล่ะ
เราจะเร่งเวลาไปข้างหน้า 342 ปี ไปพบผู้หญิงคนหนึ่งที่อยู่มาถึงอายุนั้นแล้ว ถือสูตรที่ต่ออายุได้อีกหลายร้อยปีไว้ในมือ และไม่อยากใช้มัน
บทถัดไป · 6 / 16ปีที่ 342